Sıfat-fiil (Ortaç) nedir Test 1

4. "Görülmeye değer manzaraları olan bu kasaba, turistlerin ilgisini çekiyor."
Bu cümlede geçen sıfat-fiilin olumsuz biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Görülecek
B) Görülmeyecek
C) Görülen
D) Görülmez

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, verilen cümlede geçen bir sıfat-fiilin olumsuz biçimini bulmamız isteniyor. Adım adım ilerleyelim:

• 1. Cümleyi Anlayalım ve İlgili Sıfat-Fiili Tespit Edelim:

  "Görülmeye değer manzaraları olan bu kasaba, turistlerin ilgisini çekiyor." cümlesinde "görülmeye değer" ifadesi, "manzaralar" kelimesini niteleyen bir sıfat öbeğidir. Bu ifade, "görülecek manzaralar" (yani 'görülmeye layık olan, görülmesi gereken manzaralar') anlamını taşır. Seçeneklere baktığımızda, fiil kökünün "görmek" veya "görülmek" olduğunu ve gelecek zaman sıfat-fiil ekini (-ecek/-acak) taşıyan bir formun arandığını anlıyoruz. Bu durumda, "görülmeye değer" ifadesinin yerine kullanılabilecek olumlu sıfat-fiil biçimi "görülecek" kelimesidir. (Örnek: "Görülecek yerler", "görülmeye değer yerler" demektir.)

• 2. Tespit Ettiğimiz Sıfat-Fiilin Olumsuz Biçimini Oluşturalım:

  Bir fiili veya fiilimsiyi olumsuz yapmak için genellikle fiil köküne veya gövdesine "-me / -ma" olumsuzluk ekini getiririz. Bizim tespit ettiğimiz olumlu sıfat-fiil "görülecek" idi.

  Şimdi "görülecek" kelimesini olumsuz yapalım:

  Fiil kökü: gör-

  Edilgenlik eki: -ül- (Bu ekle "görmek" fiili "görülmek" yani 'başkası tarafından görülmek' anlamına gelir.)

  Olumsuzluk eki: -me-

  Gelecek zaman sıfat-fiil eki: -yecek (Ünlüyle biten fiil gövdelerine -ecek/-acak eki gelirken araya 'y' kaynaştırma harfi girer. Burada "görülme" hecesi ünlüyle bittiği için "y" kaynaştırma harfi kullanılır.)

  Bu ekleri birleştirdiğimizde: gör-ül-me-yecek = "görülmeyecek" kelimesini elde ederiz.

• 3. Seçenekleri Değerlendirelim:

  Şimdi bulduğumuz bu olumsuz sıfat-fiil biçimini seçeneklerle karşılaştıralım:

  A) Görülecek: Bu, "görülmeye değer" ifadesinin olumlu sıfat-fiil karşılığıdır. Olumsuz biçimi değildir.

  B) Görülmeyecek: Bu, "görülecek" sıfat-fiilinin olumsuz biçimidir. Aradığımız cevap budur.

  C) Görülen: Bu, geniş zaman veya geçmiş zaman anlamı taşıyan farklı bir sıfat-fiil biçimidir ("görülen olay", "görülen rüya" gibi).

  D) Görülmez: Bu, geniş zamanın olumsuzu olan bir sıfat-fiil biçimidir ("görülmez kaza", "görülmez bir düşman" gibi).

Bu adımları takip ettiğimizde, "görülecek" sıfat-fiilinin olumsuz biçiminin "görülmeyecek" olduğunu açıkça görüyoruz.

Cevap B seçeneğidir.