6. "Ev sahibi kiracıyla konuşuyor." cümlesindeki isim tamlaması türü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde vardır?
A) Kapı zili çalıyor.
B) Komşunun kedisi kaçmış.
C) Ağacın dalları kurumuş.
D) Çocuğun defteri yırtılmış.
Bu soruda, isim tamlaması türlerini doğru bir şekilde ayırt etmemiz gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
1. Adım: İsim Tamlamasını ve Türlerini Hatırlayalım
- İsim tamlaması, en az iki ismin bir araya gelerek anlam bütünlüğü oluşturduğu söz öbeğidir.
- Türkçede başlıca üç tür isim tamlaması vardır: Belirtili isim tamlaması, belirtisiz isim tamlaması ve zincirleme isim tamlaması.
- Belirtili İsim Tamlaması: Hem tamlayanın (ilk isim) hem de tamlananın (ikinci isim) ek aldığı tamlamadır. Tamlayan "-ın, -in, -un, -ün" ekini, tamlanan "-ı, -i, -u, -ü" ekini alır. Örnek: "evin kapısı"
- Belirtisiz İsim Tamlaması: Sadece tamlananın ek aldığı (tamlayanın ek almadığı) tamlamadır. Tamlayan ek almaz, tamlanan "-ı, -i, -u, -ü" ekini alır. Örnek: "okul yolu"
- Zincirleme İsim Tamlaması: En az üç ismin bir araya gelerek oluşturduğu, içinde başka isim tamlamaları da barındırabilen tamlamadır. Örnek: "okul bahçesinin kapısı"
2. Adım: Soru Kökündeki Cümleyi İnceleyelim
- "Ev sahibi kiracıyla konuşuyor." cümlesinde isim tamlaması "Ev sahibi"dir.
- Bu tamlamayı inceleyelim:
- "Ev" kelimesi tamlayan görevindedir ve herhangi bir tamlayan eki (-ın, -in, -un, -ün) almamıştır.
- "Sahibi" kelimesi tamlanan görevindedir ve "-i" tamlanan ekini almıştır.
- Tamlayanın ek almadığı, tamlananın ek aldığı bu tür isim tamlamasına belirtisiz isim tamlaması denir.
3. Adım: Seçeneklerdeki İsim Tamlamalarını İnceleyelim
- A) Kapı zili çalıyor.
- İsim tamlaması: "Kapı zili"
- "Kapı" (tamlayan) ek almamış, "zili" (tamlanan) "-i" ekini almıştır. Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- B) Komşunun kedisi kaçmış.
- İsim tamlaması: "Komşunun kedisi"
- "Komşunun" (tamlayan) "-un" ekini, "kedisi" (tamlanan) "-i" ekini almıştır. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- C) Ağacın dalları kurumuş.
- İsim tamlaması: "Ağacın dalları"
- "Ağacın" (tamlayan) "-ın" ekini, "dalları" (tamlanan) "-ı" ekini almıştır. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- D) Çocuğun defteri yırtılmış.
- İsim tamlaması: "Çocuğun defteri"
- "Çocuğun" (tamlayan) "-un" ekini, "defteri" (tamlanan) "-i" ekini almıştır. Bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
4. Adım: Karşılaştırma Yapalım
- Soru kökündeki "Ev sahibi" tamlaması belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Seçenekleri incelediğimizde, A seçeneğindeki "Kapı zili" tamlaması da belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Diğer seçeneklerdeki tamlamalar (Komşunun kedisi, Ağacın dalları, Çocuğun defteri) belirtili isim tamlamalarıdır.
Bu durumda, soru kökündeki isim tamlaması türü (belirtisiz isim tamlaması) A seçeneğinde bulunmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
