8. "Bilgisayar masası" tamlamasındaki tamlayan ve tamlanan durumunu gösteren seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tamlayan ekli - Tamlanan ekli
B) Tamlayan eksiz - Tamlanan ekli
C) Tamlayan eksiz - Tamlanan eksiz
D) Tamlayan ekli - Tamlanan eksiz
Sevgili öğrenciler, bu soruda "bilgisayar masası" tamlamasını inceleyerek tamlayan ve tamlanan durumlarını belirleyeceğiz. İsim tamlamaları, iki ismin bir araya gelerek yeni bir kavram oluşturduğu yapılardır. Bu yapılar genellikle bir varlığın kime veya neye ait olduğunu, neyden yapıldığını veya ne amaçla kullanıldığını belirtir.
- Öncelikle "bilgisayar masası" tamlamasını oluşturan kelimeleri belirleyelim:
- Bilgisayar: Bu kelime tamlamanın ilk öğesidir ve "tamlayan" görevindedir. Yani masanın ne masası olduğunu belirtir.
- Masası: Bu kelime tamlamanın ikinci öğesidir ve "tamlanan" görevindedir. Yani aitlik veya tür belirtilen varlıktır.
- Şimdi bu kelimelerin ek alıp almadığını kontrol edelim:
- Tamlayan (Bilgisayar): "Bilgisayar" kelimesi herhangi bir ilgi eki (-ın, -in, -un, -ün) almamıştır. Kök halinde veya yalın haldedir. Bu durumda tamlayan "eksiz"dir.
- Tamlanan (Masası): "Masa" kelimesi "-sı" ekini almıştır. Bu ek, üçüncü tekil şahıs iyelik ekidir (onun masası). Tamlanan bu eki aldığı için "ekli"dir.
- Bu durumda, "bilgisayar masası" tamlamasında tamlayan "eksiz", tamlanan ise "ekli"dir. Bu tür tamlamalara "belirtisiz isim tamlaması" denir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Tamlayan ekli - Tamlanan ekli (Yanlış, tamlayan eksiz)
- B) Tamlayan eksiz - Tamlanan ekli (Doğru, bizim bulduğumuz durum)
- C) Tamlayan eksiz - Tamlanan eksiz (Yanlış, tamlanan ekli)
- D) Tamlayan ekli - Tamlanan eksiz (Yanlış, hem tamlayan eksiz hem de tamlanan ekli)
Cevap B seçeneğidir.
