3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlaması kullanılmamıştır?
A) Kitabın son sayfası yırtılmış.
B) Bahçe kapısı açık kalmış.
C) Öğrencinin defteri kaybolmuş.
D) Annemin yemekleri çok güzel.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "belirtili isim tamlaması" kavramını iyi anlamamız ve cümlelerde doğru bir şekilde tespit etmemiz gerekiyor. Haydi, adım adım bu kavramı hatırlayalım ve seçenekleri inceleyelim.
- Belirtili İsim Tamlaması Nedir?
- İki isimden oluşan ve birinci ismin (tamlayan) ikinci isme (tamlanan) ait olduğunu, onu nitelediğini veya onun bir parçası olduğunu gösteren söz öbeğidir.
- Özelliği: Hem tamlayan hem de tamlanan ek alır.
- Tamlayan eki: -ın, -in, -un, -ün (örneğin: kitab-ın, öğrenci-nin)
- Tamlanan eki: -ı, -i, -u, -ü veya -sı, -si, -su, -sü (örneğin: kapağ-ı, defter-i, kapı-sı)
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kitabın son sayfası yırtılmış.
- Bu cümlede "kitabın sayfası" söz öbeğine bakalım.
- "Kitab-ın": Tamlayan ekini (-ın) almıştır.
- "Sayfa-sı": Tamlanan ekini (-sı) almıştır.
- Her iki taraf da ek aldığı için bu bir belirtili isim tamlamasıdır. ("Son" kelimesi "sayfası" kelimesinin sıfatıdır, tamlamanın yapısını değiştirmez.)
- B) Bahçe kapısı açık kalmış.
- Bu cümlede "bahçe kapısı" söz öbeğine bakalım.
- "Bahçe": Tamlayan ek almamıştır.
- "Kapı-sı": Tamlanan ekini (-sı) almıştır.
- Sadece tamlanan ek aldığı için bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Belirtili isim tamlaması değildir.
- C) Öğrencinin defteri kaybolmuş.
- Bu cümlede "öğrencinin defteri" söz öbeğine bakalım.
- "Öğrenci-nin": Tamlayan ekini (-nin) almıştır.
- "Defter-i": Tamlanan ekini (-i) almıştır.
- Her iki taraf da ek aldığı için bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
- D) Annemin yemekleri çok güzel.
- Bu cümlede "annemin yemekleri" söz öbeğine bakalım.
- "Anne-m-in": Tamlayan ekini (-m-in) almıştır. (Buradaki -m eki iyelik eki, -in eki tamlayan ekidir.)
- "Yemekler-i": Tamlanan ekini (-i) almıştır.
- Her iki taraf da ek aldığı için bu bir belirtili isim tamlamasıdır.
Gördüğümüz gibi, B seçeneğindeki "bahçe kapısı" bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Diğer seçeneklerde ise belirtili isim tamlamaları bulunmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
