7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "durum" fiili kullanılmıştır?
A) Annem bize güzel bir hikaye anlattı.
B) Dedem, bahçedeki ağaçları budadı.
C) Yaşlı kadın, otobüs durağında sabırla bekledi.
D) Süt, buzdolabında uzun süre durunca ekşidi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, fiillerin anlam özelliklerinden biri olan "durum fiili" kavramını anlamamız gerekiyor. Fiiller, anlamlarına göre üç ana gruba ayrılır:
- İş (Kılış) Fiilleri: Bir nesneye etki eden, bir işi veya eylemi anlatan fiillerdir. Bu fiiller "neyi?", "kimi?" sorularına cevap verir, yani nesne alabilirler. (Örnek: okumak, yazmak, kırmak)
- Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu bir durumu, bir hali anlatan fiillerdir. Bu fiiller "neyi?", "kimi?" sorularına cevap vermez, yani nesne almazlar. (Örnek: uyumak, oturmak, gülmek, beklemek)
- Oluş Fiilleri: Öznenin zamanla kendiliğinden geçirdiği değişimi, bir durumdan başka bir duruma geçişi anlatan fiillerdir. Bu fiiller de nesne almazlar. (Örnek: büyümek, sararmak, paslanmak, ekşimek)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Annem bize güzel bir hikaye anlattı.
- Buradaki fiil "anlattı"dır. "Neyi anlattı?" diye sorduğumuzda "güzel bir hikaye" cevabını alırız. Fiil nesne aldığı için bu bir iş (kılış) fiilidir.
- B) Dedem, bahçedeki ağaçları budadı.
- Buradaki fiil "budadı"dır. "Neyi budadı?" diye sorduğumuzda "bahçedeki ağaçları" cevabını alırız. Fiil nesne aldığı için bu da bir iş (kılış) fiilidir.
- C) Yaşlı kadın, otobüs durağında sabırla bekledi.
- Buradaki fiil "bekledi"dir. "Neyi bekledi?" veya "Kimi bekledi?" diye sorduğumuzda net bir cevap alamayız, yani fiil nesne almamıştır. "Beklemek" eylemi, öznenin içinde bulunduğu bir hali, bir durumu ifade eder. Bu nedenle bu bir durum fiilidir.
- D) Süt, buzdolabında uzun süre durunca ekşidi.
- Buradaki fiil "ekşidi"dir. "Ekşimek" eylemi, sütün zamanla kendiliğinden geçirdiği bir değişimi, bir dönüşümü ifade eder. Bu fiil nesne almaz ve öznenin durumundaki bir değişimi anlattığı için bir oluş fiilidir.
Bu açıklamalara göre, "durum" fiilinin kullanıldığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
