2. "Evimiz bahçeli, sizinki ise daha modern." cümlesindeki "ki"nin türü ve işlevi nedir?
A) Bağlaç - eşitlik ilgisi kurmuştur
B) İlgi zamiri - isim tamlamasında tamlananın yerine geçmiştir
C) Sıfat yapan ek - işaret sıfatı oluşturmuştur
D) Bağlaç - açıklama ilgisi kurmuştur
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Türkçe'de farklı görevlerde kullanılabilen "-ki" ekinin veya bağlacının türünü ve işlevini bulmamız isteniyor. Cümlemiz: "Evimiz bahçeli, sizinki ise daha modern."
- Öncelikle, Türkçe'de üç farklı "ki" olduğunu hatırlayalım:
- Bağlaç olan "ki": Her zaman ayrı yazılır ve iki cümleyi veya sözcüğü birbirine bağlar. (Örnek: "Duydum ki geliyormuşsun.")
- Sıfat yapan "-ki" eki: Her zaman bitişik yazılır ve bir ismin önüne gelerek o ismi niteleyen bir sıfat oluşturur. Genellikle yer veya zaman bildirir. (Örnek: "Evdeki hesap", "Dünkü maç")
- İlgi zamiri olan "-ki" eki: Her zaman bitişik yazılır ve bir isim tamlamasında tamlananın (yani sahiplenilen varlığın) yerine geçer. (Örnek: "Benim kalemim" yerine "Benimki")
- Şimdi cümlemizdeki "sizinki" kelimesine odaklanalım. Buradaki "-ki" eki bitişik yazılmıştır. Bu durumda bağlaç olma ihtimali ortadan kalkar.
- "Sizinki" kelimesi, aslında "sizin eviniz" ifadesinin yerine kullanılmıştır. "Sizin eviniz" bir isim tamlamasıdır ("sizin" tamlayan, "eviniz" tamlanan).
- Buradaki "-ki" eki, "sizin eviniz" tamlamasındaki "eviniz" (tamlanan) kelimesinin yerini tutmuştur. Yani, "sizin eviniz" yerine kısaca "sizinki" denilmiştir.
- Bir isim tamlamasında tamlananın yerini tutan "-ki" ekine ilgi zamiri denir. Bu zamir, tamlananın tekrar edilmesini engelleyerek anlatımı kısaltır ve akıcı hale getirir.
- Bu bilgiler ışığında seçenekleri inceleyelim:
- A) Bağlaç - eşitlik ilgisi kurmuştur: "-ki" bitişik yazıldığı için bağlaç olamaz.
- B) İlgi zamiri - isim tamlamasında tamlananın yerine geçmiştir: Yukarıdaki açıklamalarımızla tamamen örtüşmektedir. "Sizinki" ifadesi, "sizin eviniz"deki "eviniz" kelimesinin yerini tutmuştur.
- C) Sıfat yapan ek - işaret sıfatı oluşturmuştur: "Sizinki" bir ismi niteleyen bir sıfat değildir. Kendisi bir ismin yerine geçmiştir. (Örnek: "Yoldaki araba" - burada "yoldaki" sıfattır.)
- D) Bağlaç - açıklama ilgisi kurmuştur: "-ki" bitişik yazıldığı için bağlaç olamaz.
Bu nedenle, cümlede geçen "ki" ilgi zamiridir ve isim tamlamasında tamlananın yerine geçerek bir isim gibi görev yapmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
