3. Aşağıdaki cümlelerden hangisi sadece bir yargı bildirdiği için basit cümle sayılır?
A) Ders çalıştı, sınava hazırlandı.
B) Hem kitap okudu hem de müzik dinledi.
C) Bahçede güzel çiçekler açtı.
D) Ödevini bitirdiği için dışarı çıktı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle cümle türleri konusundaki bir soruyu adım adım inceleyeceğiz. Bir cümlenin "basit cümle" sayılabilmesi için hangi özelliklere sahip olması gerektiğini hatırlayarak başlayalım.
- Basit Cümle Nedir? Bir cümlenin basit cümle sayılabilmesi için sadece bir temel yargı bildirmesi, yani tek bir yüklemi olması gerekir. Ayrıca, içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) barındıran bir yan cümle de bulunmamalıdır. Kısacası, tek bir iş, oluş veya durumu anlatan, sade bir yapısı olmalıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ders çalıştı, sınava hazırlandı.
- Bu cümlede "çalıştı" ve "hazırlandı" olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır. İki farklı yargı, virgül ile birbirine bağlanmıştır. Bu tür cümlelere "sıralı cümle" denir. Dolayısıyla basit cümle değildir.
- B) Hem kitap okudu hem de müzik dinledi.
- Bu cümlede "okudu" ve "dinledi" olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır. İki farklı yargı, "hem...hem de..." bağlacı ile birbirine bağlanmıştır. Bu tür cümlelere "bağlı cümle" denir. Dolayısıyla basit cümle değildir.
- C) Bahçede güzel çiçekler açtı.
- Bu cümlede sadece "açtı" yüklemi bulunmaktadır. Cümle tek bir yargı bildirmekte ve içinde fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) içeren bir yan cümle de bulunmamaktadır. Bu nedenle, sadece bir yargı bildiren ve tek yüklemi olan bu cümle basit cümledir.
- D) Ödevini bitirdiği için dışarı çıktı.
- Bu cümlede temel yüklem "çıktı"dır. Ancak "bitirdiği" kelimesi bir sıfat-fiildir (fiilimsi) ve "bitirdiği için" ifadesi bir yan cümle oluşturmaktadır. Fiilimsi içeren yan cümlesi olduğu için bu cümle "girişik birleşik cümle"dir. Dolayısıyla basit cümle değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece bir yargı bildiren ve tek yüklemi olan cümlenin C seçeneğinde yer aldığını görmekteyiz.
Cevap C seçeneğidir.
