Sevgili öğrenciler, bu soruda maddelerin "saf madde" olup olmadığını anlamamız isteniyor. Gelin, öncelikle saf madde ve karışım kavramlarını hatırlayalım, sonra da her bir maddeyi tek tek inceleyelim.
- Saf Madde Nedir? Saf maddeler, tek tip tanecikten oluşan, belirli ve sabit erime, kaynama noktası gibi özelliklere sahip maddelerdir. Elementler (örneğin altın, demir) ve bileşikler (örneğin saf su, karbondioksit) saf maddelerdir.
- Karışım Nedir? Karışımlar, iki veya daha fazla saf maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir araya gelmesiyle oluşan maddelerdir. Karışımların belirli bir formülü veya sabit erime/kaynama noktası yoktur. Örneğin, hava, tuzlu su, alaşımlar (çelik gibi) birer karışımdır.
Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:
- I. Hava: Hava, azot, oksijen, argon, karbondioksit gibi farklı gazların birleşimiyle oluşan bir karışımdır. Havanın bileşimi, bulunduğu yere ve zamana göre (nem, kirlilik vb.) değişebilir. Bu nedenle hava, saf madde değildir.
- II. Saf su: Saf su, kimyasal formülü $H_2O$ olan bir bileşiktir. Hidrojen ve oksijen elementlerinin belirli oranlarda kimyasal olarak birleşmesiyle oluşur. Sabit bir bileşime ve özelliklere sahiptir. Bu nedenle saf su, bir saf maddedir.
- III. Çelik: Çelik, demir elementinin karbon ve bazen başka metallerle (krom, nikel gibi) karıştırılmasıyla elde edilen bir alaşımdır. Alaşımlar, birden fazla metalin veya metal ile ametalin homojen karışımıdır. Bu nedenle çelik, saf madde değildir.
- IV. Altın yüzük: Bir altın yüzük genellikle saf altından (24 ayar) yapılmaz. Dayanıklılığını artırmak için altın, bakır veya gümüş gibi başka metallerle karıştırılarak alaşım haline getirilir (örneğin 14 ayar veya 18 ayar altın). Eğer bir altın yüzük alaşım ise, o zaman bir karışımdır. Ancak, soruda "altın yüzük" ifadesi saf altını (bir element) temsil ediyorsa, o zaman saf maddedir. Kimya sorularında genellikle "altın" denildiğinde element olan saf altın kastedilir. Bu durumda altın, bir element olduğu için saf maddedir. Sorunun genel bağlamında, saf madde olmayanları aradığımız için, altın yüzüğü saf altın (element) olarak kabul edersek, bu bir saf maddedir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, saf madde olmayanlar I (Hava) ve III (Çelik) maddeleridir.
Cevap B seçeneğidir.
