NaCN tuzunun sulu çözeltisinde gerçekleşen hidroliz reaksiyonu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) CN⁻ iyonu su ile tepkimeye girerek HCN ve OH⁻ oluştururMerhaba sevgili öğrenciler!
NaCN tuzunun sulu çözeltisinde gerçekleşen hidroliz reaksiyonunu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
NaCN tuzu, sodyum hidroksit ($NaOH$) gibi kuvvetli bir baz ile hidrojen siyanür ($HCN$) gibi zayıf bir asidin tepkimesi sonucu oluşmuş bir tuzdur. Yani, NaCN, kuvvetli baz-zayıf asit tuzudur.
NaCN tuzu suya atıldığında tamamen iyonlarına ayrışır:
$NaCN(k) \xrightarrow{H_2O} Na^+(suda) + CN^-(suda)$
$Na^+$ iyonu: $Na^+$ iyonu, kuvvetli bir baz olan $NaOH$'tan gelir. Kuvvetli bazlardan gelen katyonlar (örneğin $Na^+$, $K^+$, $Ca^{2+}$) su ile tepkimeye girmezler, yani hidroliz olmazlar. Bunlara "seyirci iyon" denir.
$CN^-$ iyonu: $CN^-$ iyonu, zayıf bir asit olan $HCN$'nin konjuge bazıdır. Zayıf asitlerin konjuge bazları (veya zayıf bazların konjuge asitleri) su ile tepkimeye girerek hidroliz olurlar.
$CN^-$ iyonu, su moleküllerinden bir proton ($H^+$) alarak zayıf asit $HCN$'yi oluşturur ve geriye $OH^-$ iyonu bırakır. Bu tepkime bir denge tepkimesidir:
$CN^-(suda) + H_2O(s) \rightleftharpoons HCN(suda) + OH^-(suda)$
Yukarıdaki hidroliz reaksiyonu sonucunda çözeltide $OH^-$ iyonları oluştuğu için, NaCN çözeltisi bazik özellik gösterir.
A) $CN^-$ iyonu su ile tepkimeye girerek $HCN$ ve $OH^-$ oluşturur: Bu ifade, yukarıda açıkladığımız hidroliz reaksiyonu ile tamamen uyumludur. $CN^-$ iyonu, zayıf asidin konjuge bazı olduğu için su ile tepkimeye girer ve $OH^-$ iyonları oluşturur.
B) $Na^+$ iyonu su ile tepkimeye girerek $NaOH$ ve $H^+$ oluşturur: $Na^+$ iyonu, kuvvetli bazdan geldiği için hidroliz olmaz. Bu ifade yanlıştır.
C) Çözelti nötr özellik gösterir: Hidroliz sonucunda $OH^-$ iyonları oluştuğu için çözelti bazik özellik gösterir, nötr değildir. Bu ifade yanlıştır.
D) Hidroliz gerçekleşmez: $CN^-$ iyonu zayıf asidin konjuge bazı olduğu için hidroliz gerçekleşir. Bu ifade yanlıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, doğru cevabın A seçeneği olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.