Oksijen-hemoglobin dissosiasyon eğrisinin sağa kayması hangi durumda gözlenir?
A) Kan pH'sının artması durumunda
B) Vücut sıcaklığının düşmesi durumunda
C) Dokularda CO₂ konsantrasyonunun artması durumunda
D) Oksijen basıncının artması durumunda
Oksijen-hemoglobin disosiyasyon eğrisi, kandaki oksijen basıncı (PO₂) ile hemoglobinin oksijene doygunluğu arasındaki ilişkiyi gösteren bir grafiktir. Bu eğrinin sağa veya sola kayması, hemoglobinin oksijene olan ilgisinin değiştiğini gösterir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kan pH'sının artması durumunda: Kan pH'sının artması, yani kanın daha alkali hale gelmesi (alkaloz), Bohr etkisine göre hemoglobinin oksijene olan ilgisini artırır. Bu durumda eğri sola kayar. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) Vücut sıcaklığının düşmesi durumunda: Vücut sıcaklığının düşmesi, hemoglobinin oksijene olan ilgisini artırır. Metabolizma yavaşlar ve oksijen ihtiyacı azalır. Bu durumda eğri sola kayar. Bu nedenle bu seçenek de doğru değildir.
- C) Dokularda CO₂ konsantrasyonunun artması durumunda: Dokularda CO₂ konsantrasyonunun artması, dokuların daha fazla oksijene ihtiyaç duyduğunu gösterir. CO₂'nin artması, kan pH'sını düşürerek (asidoz) Bohr etkisini tetikler ve hemoglobinin oksijene olan ilgisini azaltır. Bu, oksijenin hemoglobinden ayrılıp dokulara geçmesini kolaylaştırır. Dolayısıyla eğri sağa kayar. Bu seçenek doğrudur!
- D) Oksijen basıncının artması durumunda: Oksijen basıncının artması, hemoglobinin oksijene doygunluğunu artırır, ancak eğrinin şeklinde bir kaymaya neden olmaz. Sadece eğri üzerindeki konum değişir. Bu nedenle bu seçenek de doğru değildir.
Özetle, oksijen-hemoglobin disosiyasyon eğrisinin sağa kayması, hemoglobinin oksijene olan ilgisinin azaldığı ve oksijenin dokulara daha kolay bırakıldığı durumları ifade eder. Bu durum genellikle dokularda CO₂ konsantrasyonunun artması, pH'ın düşmesi (asidoz) ve sıcaklığın artması gibi metabolik ihtiyaçların arttığı durumlarda gözlenir.
Cevap C seçeneğidir.
