🎓 Neden sonuç amaç sonuç koşul sonuç TYT Test 1 - Ders Notu
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu ders notu, TYT Türkçe'de sıkça karşılaştığınız ve bazen birbirine karıştırdığınız "Neden-Sonuç", "Amaç-Sonuç" ve "Koşul-Sonuç" cümle yapılarını anlamanıza yardımcı olacak. Bu konular, cümle anlamı ve yapısı sorularında temel taşlardır.
📌 Neden-Sonuç (Sebep-Sonuç) Cümleleri
Bir eylemin hangi sebeple (nedenle) yapıldığını veya gerçekleştiğini bildiren cümlelerdir. Hem neden hem de sonuç kısmındaki yargılar gerçekleşmiştir.
- Bir olayın veya durumun gerçekleşme sebebini açıklar.
- "Niçin?", "Neden?", "Hangi sebeple?" sorularına cevap verir.
- Cümlede genellikle "-dığı için", "-den dolayı", "-diği için", "-mekten", "-dığından", "çünkü", "zira", "yüzünden", "sebebiyle" gibi ifadeler bulunur.
- Örnek: "Yağmur yağdığı için dışarı çıkamadık." (Dışarı çıkamamanın nedeni: yağmur yağması.)
- Örnek: "Çok yorulduğundan erkenden uyudu." (Erkenden uyumasının nedeni: çok yorulması.)
💡 İpucu: Neden-sonuç cümlelerinde, hem neden hem de sonuç bölümündeki yargılar kesinlikle gerçekleşmiştir veya gerçekleşmektedir.
📌 Amaç-Sonuç Cümleleri
Bir eylemin hangi amaçla yapıldığını bildiren cümlelerdir. Amaç henüz gerçekleşmemiştir, bir niyeti veya hedefi belirtir.
- Bir olayın veya durumun gerçekleşme amacını veya hedefini açıklar.
- "Hangi amaçla?", "Ne maksatla?" sorularına cevap verir.
- Cümlede genellikle "-mek için", "-mek üzere", "-mek amacıyla", "-diye" gibi ifadeler bulunur.
- Örnek: "Sınavı kazanmak için çok çalışıyor." (Çok çalışmasının amacı: sınavı kazanmak. Sınav henüz kazanılmadı.)
- Örnek: "Kitap okumak üzere kütüphaneye gitti." (Kütüphaneye gitmesinin amacı: kitap okumak. Henüz okumaya başlamadı.)
⚠️ Dikkat: Amaç-sonuç cümleleri ile neden-sonuç cümlelerini karıştırmamak için, cümlenin amaç kısmına "amacıyla" kelimesini eklemeyi deneyin. Anlamlı oluyorsa amaç-sonuçtur. Örneğin: "Sınavı kazanmak amacıyla çok çalışıyor."
💡 İpucu: Amaç-sonuç cümlelerinde, amaç henüz gerçekleşmemiştir, bir niyeti veya hedefi ifade eder.
📌 Koşul-Sonuç (Şart-Sonuç) Cümleleri
Bir eylemin gerçekleşmesinin veya bir durumun ortaya çıkmasının, başka bir eylemin gerçekleşmesine veya bir duruma bağlı olduğunu bildiren cümlelerdir.
- Bir olayın veya durumun gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğunu belirtir.
- "Hangi şartla?" sorusuna cevap verir.
- Cümlede genellikle "-se / -sa (şart eki)", "ise", "ancak", "yeter ki", "üzere", "mi", "ile", "ama" gibi ifadeler bulunur.
- Örnek: "Erken yatarsan erken kalkarsın." (Erken kalkmanın koşulu: erken yatmak.)
- Örnek: "Hava güzel olursa pikniğe gideriz." (Pikniğe gitmenin koşulu: havanın güzel olması.)
- Örnek: "Kitabı geri vermek üzere alabilirsin." (Almanın koşulu: geri vermek.)
📝 Unutma: Koşul-sonuç cümlelerinde, sonuç kısmının gerçekleşmesi bir şarta bağlıdır. Şart gerçekleşmezse, sonuç da gerçekleşmez.
