Klonlanmış bir genin ürününü saflaştırmak isteyen bir araştırmacı, bu genin öncülük ettiği proteinin hücre dışına salgılanmasını sağlamak istiyor.
Bunun için rekombinant DNA yapısına aşağıdakilerden hangisi eklenmelidir?
A) Antibiyotik direnç geni
B) Sinyal dizisi
C) Promotör bölge
D) Terminatör bölge
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, klonlanmış bir genin ürettiği proteini hücre dışına salgılatarak saflaştırmak isteyen bir araştırmacının rekombinant DNA yapısına ne eklemesi gerektiğini bulacağız. Adım adım inceleyelim:
- Soruyu Anlayalım: Araştırmacının temel amacı, genin ürettiği proteinin hücre içinde kalmayıp, hücre dışına (ekstraselüler ortama) salgılanmasını sağlamak. Bu, proteinin daha kolay saflaştırılmasına olanak tanır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Antibiyotik direnç geni: Bu gen, rekombinant DNA'yı (plazmidi) alan hücreleri seçmek için kullanılır. Örneğin, plazmiti alan hücreler antibiyotik içeren ortamda yaşayabilirken, almayanlar ölür. Bu gen, proteinin üretimi veya salgılanmasıyla doğrudan ilgili değildir.
- B) Sinyal dizisi: Sinyal dizisi (veya sinyal peptidi), proteinin N-ucunda bulunan kısa bir amino asit dizisidir. Bu dizi, yeni sentezlenen proteinleri endoplazmik retikuluma (ER) yönlendirir ve oradan da salgı yoluna (sekretuar yol) girmesini sağlar. Salgı yoluna giren proteinler, hücre dışına salgılanabilir veya hücre zarına yerleşebilir. Hücre dışına salgılanacak bir protein için bu dizi vazgeçilmezdir.
- C) Promotör bölge: Promotör, genin transkripsiyonunu (mRNA sentezini) başlatan ve düzenleyen DNA bölgesidir. Genin ne zaman ve ne kadar üretileceğini kontrol eder. Protein üretimi için promotör şarttır, ancak proteinin hücre içinde mi kalacağını yoksa dışarı mı salgılanacağını belirlemez.
- D) Terminatör bölge: Terminatör, transkripsiyonun sonlandığı DNA bölgesidir. mRNA sentezinin doğru yerde bitmesini sağlar. Protein üretimi için gereklidir, ancak proteinin salgılanma mekanizmasıyla ilgili değildir.
- Doğru Seçeneği Belirleyelim: Proteinlerin hücre dışına salgılanması, genellikle endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtını içeren bir salgı yolu aracılığıyla gerçekleşir. Bu yola girmek için proteinin başında özel bir "adres etiketi" gibi çalışan bir sinyal dizisi bulunması gerekir. Bu sinyal dizisi, proteinin ribozomdan sentezlenirken ER'ye yönlendirilmesini ve zar boyunca translokasyonunu başlatır. Dolayısıyla, bir proteinin hücre dışına salgılanmasını sağlamak için rekombinant DNA yapısına bu sinyal dizisinin eklenmesi zorunludur.
Cevap B seçeneğidir.
