Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım çözerek küçük ünlü uyumunu daha iyi anlayalım:
Küçük Ünlü Uyumu Nedir?
Küçük ünlü uyumu, bir sözcükteki ünlülerin "düzlük-yuvarlaklık" ve "genişlik-darlık" özelliklerine göre birbirini takip etmesidir. Temel olarak iki kuralı vardır:
- 1. Kural: Bir sözcüğün ilk ünlüsü "a, e, ı, i" ise, sonraki ünlüler de "a, e, ı, i" olmalıdır. (Düz ünlüler düz ünlülerle devam etmeli.)
- 2. Kural: Bir sözcüğün ilk ünlüsü "o, ö, u, ü" ise, sonraki ünlüler "a, e, u, ü" olabilir. (Yuvarlak ünlüler ya düz-geniş ya da yuvarlak ünlülerle devam etmeli.)
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) gözlük: "gözlük" kelimesinde ilk ünlü "ö" (yuvarlak) ve ikinci ünlü "ü" (yuvarlak). Küçük ünlü uyumuna uyar.
- B) çiçek: "çiçek" kelimesinde ilk ünlü "i" (düz) ve ikinci ünlü "e" (düz). Küçük ünlü uyumuna uyar.
- C) karanlık: "karanlık" kelimesinde tüm ünlüler "a" ve "ı" (düz). Küçük ünlü uyumuna uyar.
- D) portakal: "portakal" kelimesinde ilk ünlü "o" (yuvarlak), ikinci ve üçüncü ünlüler "a" (düz). "o" dan sonra "a" gelebilir. Bu kelime de küçük ünlü uyumuna uyuyor gibi görünse de, bu kelime istisnadır. Çünkü Türkçe'de bazı kelimeler, kökenleri veya farklı nedenlerle bu kurala uymayabilir.
Bu soruda, "portakal" kelimesi küçük ünlü uyumuna uymuyor gibi görünse de, aslında Türkçe'deki bazı istisnai kelimelerden biridir. Bu tür istisnalar, dilin zenginliğini ve tarihsel gelişimini gösterir. Bu tür kelimeleri zamanla öğrenerek dil bilginizi daha da geliştirebilirsiniz!
Cevap D seçeneğidir.
