"Yeni açılan mağazanın vitrinindeki ürünler hem kaliteli hem de kaliteliydi."
Bu cümledeki anlatım bozukluğu nasıl giderilebilir?
Sevgili öğrenciler,
Verilen cümlede bir anlatım bozukluğu bulunmaktadır. Cümleyi inceleyelim:
"Yeni açılan mağazanın vitrinindeki ürünler hem kaliteli hem de kaliteliydi."
Bu cümlede "hem... hem de..." bağlacı kullanılarak iki farklı özellik belirtilmek istenmiş gibi görünse de, "kaliteli" kelimesi iki kez tekrar edilmiştir. Bir şeyin "hem kaliteli hem de kaliteli" olması mantıksızdır, çünkü bu aynı özelliğin iki ayrı özellik gibi sunulması anlamına gelir. Bu durum, cümlede bir gereksiz sözcük kullanımı ve anlam belirsizliği yaratarak anlatım bozukluğuna yol açmaktadır. Amaç, ürünlerin iki farklı olumlu özelliğini vurgulamaktır.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
Bu seçenekte, ikinci "kaliteliydi" kelimesi "ucuzdu" ile değiştiriliyor. Cümle bu durumda şöyle olur: "Yeni açılan mağazanın vitrinindeki ürünler hem kaliteli hem de ucuzdu." Bu ifade, ürünlerin iki farklı ve olumlu özelliğini (kaliteli olması ve ucuz olması) net bir şekilde belirtir. Böylece cümledeki tekrar ortadan kalkar ve anlam akışı düzelir. Bu, anlatım bozukluğunu gideren doğru bir yaklaşımdır.
Bu kelimeyi çıkarmak cümlenin anlamını biraz değiştirebilir (ürünlerin sadece vitrinde mi yoksa tüm mağazada mı olduğu belirsizleşir), ancak "hem kaliteli hem de kaliteliydi" şeklindeki temel anlatım bozukluğunu gidermez. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
Bu değişiklik, mağazanın durumunu (açılmış mı, açılacak mı) değiştirir. Cümlenin zamanını veya durumunu etkiler ancak "hem kaliteli hem de kaliteliydi" şeklindeki tekrar hatasını düzeltmez. Bu nedenle bu seçenek de doğru değildir.
"Ürünler" kelimesini tekil yapmak ("ürün" olarak), cümlenin öznesinin sayısını değiştirir. Ancak bu değişiklik, "hem kaliteli hem de kaliteliydi" şeklindeki anlamsız tekrarı gidermez. Anlatım bozukluğunun kaynağı öznenin tekil veya çoğul olması değil, yüklemdeki niteliklerin tekrarıdır. Bu yüzden bu seçenek de doğru değildir.
Sonuç olarak, cümlede iki farklı özelliği belirtmek istenirken aynı kelimenin tekrar edilmesi anlatım bozukluğuna yol açmıştır. Bu bozukluk, ikinci özelliği belirten kelimeyi farklı ve anlamlı bir ifadeyle değiştirmekle giderilebilir.
Cevap A seçeneğidir.
