Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin cümledeki görevi ve kazandırdığı anlam üzerinde duracağız. Ek fiiller, Türkçede çok önemli görevlere sahip dil bilgisi unsurlarıdır. Hadi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, verilen cümleyi dikkatlice okuyalım: "Seninle ilk tanıştığımızda üniversite öğrencisiydim."
- Cümledeki yüklemi bulalım. Yüklem, cümlenin yargı bildiren kısmıdır: "üniversite öğrencisiydim."
- "üniversite öğrencisiydim" kelimesini kök ve eklerine ayıralım: "öğrenci" (isim) + "-y-" (kaynaştırma harfi) + "-idi" (ek fiilin görülen geçmiş zaman eki) + "-m" (birinci tekil şahıs eki).
- Burada ek fiil olan "-idi" (idim) ekinin hangi kelimeye geldiğine bakalım. "Öğrenci" kelimesi bir isimdir.
- Ek fiillerin iki temel görevi vardır:
- Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı fiil yapmak (örneğin: "geliyordu" - gelmek fiiline zaman anlamı katar).
- İsim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir, zarf) yüklem yapmak ve onlara zaman anlamı katmak (örneğin: "güzeldi", "bendim", "buradaydı").
- Bizim cümlemizde "öğrenci" bir isimdir ve ek fiil "-idi" bu isme gelerek onu yüklem yapmıştır. Aynı zamanda, "öğrenciydim" ifadesi, "öğrenci olma" durumunun geçmiş zamanda gerçekleştiğini belirtir. Yani ek fiil, "öğrenci" ismine geçmiş zaman anlamı kazandırmıştır.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Fiile zaman anlamı: Yanlış. "Öğrenci" bir fiil değil, isimdir.
- B) İsme zaman anlamı: Doğru. "Öğrenci" ismine "-idi" ek fiili gelerek geçmiş zaman anlamı katmıştır.
- C) Zamire şahıs anlamı: Yanlış. "Öğrenci" bir zamir değildir. Ek fiil şahıs anlamı da katar ancak burada asıl kazandırdığı özellik, isme zaman anlamı katıp onu yüklem yapmasıdır.
- D) Sıfata derece anlamı: Yanlış. "Öğrenci" bir sıfat değildir ve ek fiil derece anlamı katmaz.
Bu durumda, ek fiil "öğrenci" ismine gelerek ona geçmiş zaman anlamı kazandırmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
