3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zincirleme isim tamlamasında yanlışlık yapılmıştır?
A) Okul müdürünün odasının kapısı yenilendi.
B) Üniversite öğrencilerinin kayıt işlemleri başladı.
C) Şirket çalışanlarının maaşlarının ödemesi gecikti.
D) Belediyenin park bahçe müdürlüğü binası restore ediliyor.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, Türkçedeki önemli dil bilgisi konularından biri olan "zincirleme isim tamlaması" konusundaki bilginizi ölçüyoruz. Zincirleme isim tamlaması, en az üç ismin birbirine tamlama ekleriyle bağlanarak oluşturduğu bir yapıdır. Genellikle bir isim tamlamasının tamlayan ya da tamlanan kısmının da kendi içinde bir isim tamlaması olmasıyla oluşur.
Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Okul müdürünün odasının kapısı yenilendi.
- Burada "okul müdürü" (belirtisiz isim tamlaması)
- "okul müdürünün odası" (belirtili isim tamlaması)
- "okul müdürünün odasının kapısı" (belirtili isim tamlaması) şeklinde bir zincirleme isim tamlaması vardır. Yapı doğrudur.
- B) Üniversite öğrencilerinin kayıt işlemleri başladı.
- Burada "üniversite öğrencileri" (belirtisiz isim tamlaması)
- "üniversite öğrencilerinin kayıt işlemleri" (belirtili isim tamlaması) şeklinde bir zincirleme isim tamlaması vardır. "Kayıt işlemleri" kendi içinde belirtisiz bir isim tamlamasıdır ve "üniversite öğrencilerinin" tamlayanına bağlanmıştır. Yapı doğrudur.
- C) Şirket çalışanlarının maaşlarının ödemesi gecikti.
- Bu cümlede bir yanlışlık bulunmaktadır. "Maaş ödemesi" ifadesi, "maaş" ve "ödeme" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş, anlamca kaynaşmış bir belirtisiz isim tamlamasıdır ("wage payment").
- Doğru zincirleme isim tamlaması "Şirket çalışanlarının maaş ödemesi" şeklinde olmalıdır. Burada "Şirket çalışanlarının" tamlayan, "maaş ödemesi" ise tamlanan görevindedir.
- Ancak cümlede "maaşlarının ödemesi" denilerek "maaş" kelimesine gereksiz yere bir iyelik ve tamlayan eki ("-larının") getirilmiştir. Bu durum, tamlamanın yapısını bozarak anlatım bozukluğuna yol açmıştır. "Maaşlarının ödemesi" ifadesi, "onların maaşlarının ödemesi" gibi bir anlam taşır ki bu da "şirket çalışanlarının" ifadesiyle birleşince anlamsız bir tekrara ve yanlış bir tamlama zincirine neden olur.
- D) Belediyenin park bahçe müdürlüğü binası restore ediliyor.
- Burada "park bahçe müdürlüğü" (belirtisiz isim tamlaması)
- "Belediyenin park bahçe müdürlüğü" (belirtili isim tamlaması)
- "Belediyenin park bahçe müdürlüğü binası" (belirtili isim tamlaması) şeklinde doğru bir zincirleme isim tamlaması vardır. Yapı doğrudur.
Bu durumda, zincirleme isim tamlamasında yanlışlık yapılan seçenek C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
