Bir gözlemci bulunduğu yerde yıl içinde gölge boyunun hiç sıfır olmadığını, ancak en kısa gölge boyunun 21 Haziran'da ölçüldüğünü tespit ediyor.
Bu gözlemci hangi yarım kürede ve hangi enlemler arasında bulunmaktadır?
A) Kuzey Yarım Küre - Yengeç Dönencesi ile Kuzey Kutup Dairesi arası
B) Güney Yarım Küre - Oğlak Dönencesi ile Güney Kutup Dairesi arası
C) Kuzey Yarım Küre - Ekvator ile Yengeç Dönencesi arası
D) Güney Yarım Küre - Ekvator ile Oğlak Dönencesi arası
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruyu çözmek için, Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketinin ve eksen eğikliğinin gölge boyları üzerindeki etkilerini anlamamız gerekiyor. Adım adım ilerleyelim:
- Birinci Bilgi: Gölge boyu hiç sıfır olmuyor.
- Gölge boyunun sıfır olması, Güneş ışınlarının tam 90 derecelik açıyla, yani dik olarak geldiği anlamına gelir.
- Güneş ışınları sadece dönenceler arasına (Yengeç Dönencesi ile Oğlak Dönencesi arasına) dik açıyla düşebilir.
- Eğer bir yerde gölge boyu hiç sıfır olmuyorsa, o yer dönencelerin dışında, yani ya Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde ya da Oğlak Dönencesi'nin güneyinde yer almaktadır.
- Bu bilgiye göre, Ekvator ile dönenceler arasında kalan bölgeler (C ve D seçeneklerinin bir kısmı) elenir, çünkü bu bölgelerde Güneş yılda bir veya iki kez dik açıyla gelebilir ve gölge boyu sıfır olabilir.
- İkinci Bilgi: En kısa gölge boyu 21 Haziran'da ölçülüyor.
- Gölge boyunun en kısa olması, Güneş ışınlarının o yere en dik açıyla geldiği zamanı ifade eder.
- 21 Haziran tarihinde Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre'deki Yengeç Dönencesi'ne dik açıyla düşer. Bu tarih, Kuzey Yarım Küre için yaz başlangıcıdır ve Güneş'in en kuzeye ulaştığı noktadır.
- Bu tarihte Kuzey Yarım Küre'deki yerler Güneş'i en yüksek açıyla görürken, Güney Yarım Küre'deki yerler Güneş'i en eğik açıyla görür (ve dolayısıyla en uzun gölge boyunu yaşar).
- Dolayısıyla, en kısa gölge boyunun 21 Haziran'da ölçülmesi, gözlemcinin Kuzey Yarım Küre'de bulunduğunu kesinleştirir.
- Sonuç:
- İlk bilgiden gözlemcinin dönencelerin dışında olduğunu (Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde veya Oğlak Dönencesi'nin güneyinde) anladık.
- İkinci bilgiden ise gözlemcinin Kuzey Yarım Küre'de olduğunu belirledik.
- Bu iki bilgiyi birleştirdiğimizde, gözlemcinin Kuzey Yarım Küre'de ve Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde bir yerde olması gerektiğini buluruz. Seçeneklere baktığımızda, "Yengeç Dönencesi ile Kuzey Kutup Dairesi arası" bu tanıma uymaktadır. Bu bölgede Güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmez (gölge sıfır olmaz) ve 21 Haziran'da Güneş'in en yüksek konumda olması nedeniyle en kısa gölge boyu yaşanır.
Cevap A seçeneğidir.
