Merhaba sevgili öğrenciler!
Oogenez, dişi üreme hücrelerinin (yumurta) oluşum sürecidir. Bu süreçte kromozom sayısındaki değişimleri adım adım inceleyelim:
- Başlangıç Hücresi: Oogonyum ve Birincil Oosit
- Oogenez süreci, embriyonik gelişim sırasında oluşan ve mitoz bölünmelerle çoğalan oogonyum adı verilen diploit (iki takım kromozomlu) ana üreme hücreleriyle başlar. Bu hücrelerin kromozom sayısı $2n$'dir.
- Oogonyumlar büyüyerek birincil oositleri oluşturur. Birincil oositler de diploit olup kromozom sayıları $2n$'dir. Bu hücreler mayoz I bölünmesine başlar ancak profaz I evresinde duraklar.
- Mayoz I Sonucu: İkincil Oosit ve Birinci Kutup Cisimciği
- Ergenlik döneminde, hormonal etkilerle birincil oositler mayoz I'i tamamlar. Mayoz I, homolog kromozomların ayrılmasıyla karakterize edilir. Bu bölünme sonucunda iki farklı hücre oluşur:
- Büyük olan hücreye ikincil oosit denir. Mayoz I sonunda kromozom sayısı yarıya indiği için ikincil oosit haploit (tek takım kromozomlu) hale gelir. Ancak, her kromozom hala iki kromatitten oluştuğu için genetik materyal miktarı $2c$ kadardır. Kromozom sayısı $n$'dir.
- Küçük olan hücreye birinci kutup cisimciği denir. Bu hücre de haploit olup kromozom sayısı $n$'dir. Genellikle dejenere olur ve kaybolur.
- Mayoz II Sonucu: Olgun Yumurta (Ootid) ve İkinci Kutup Cisimciği
- İkincil oosit, yumurtalıktan atıldıktan sonra (ovulasyon) fallop tüpünde mayoz II'ye başlar ve metafaz II evresinde duraklar.
- Eğer bir sperm tarafından döllenme gerçekleşirse, ikincil oosit mayoz II'yi tamamlar. Mayoz II, kardeş kromatitlerin ayrılmasıyla gerçekleşir. Bu bölünme sonucunda yine iki farklı hücre oluşur:
- Büyük olan hücreye olgun yumurta (ootid) denir. Bu hücre de haploit olup kromozom sayısı $n$'dir. Artık her kromozom tek kromatitlidir.
- Küçük olan hücreye ikinci kutup cisimciği denir. Bu hücre de haploit olup kromozom sayısı $n$'dir ve dejenere olur. (Birinci kutup cisimciği de mayoz II geçirerek iki adet ikinci kutup cisimciği oluşturabilir.)
Özetle, oogenez sürecinde ana üreme hücresinden (birincil oosit) olgun yumurtaya kadar kromozom sayısındaki değişim şu şekildedir:
- Birincil oosit: $2n$
- Mayoz I sonrası ikincil oosit: $n$
- Mayoz II sonrası olgun yumurta: $n$
Bu durumda kromozom sayısı değişimi $2n \rightarrow n \rightarrow n$ şeklinde gerçekleşir.
Cevap D seçeneğidir.
