Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler 5. sınıf (Doğal ve Beşeri) Test 1

Maden çıkarılan bölgelerde maden işletmelerinin kurulması ve burada çalışacak insanlara ihtiyaç duyulması, nüfus dağılışını etkileyen faktörlerden hangisine örnektir?

A) Doğal faktörler
B) Beşeri faktörler
C) İklim faktörleri
D) Yer şekilleri faktörleri

Bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı birlikte bulalım:

• Soruyu Anlayalım: Soru, maden çıkarılan bölgelerde "maden işletmelerinin kurulması" ve bu işletmelerde "çalışacak insanlara ihtiyaç duyulması" durumunun, nüfus dağılışını etkileyen hangi faktöre örnek olduğunu soruyor. Burada vurgulanan, madenin kendisi değil, madeni çıkarmak için yapılan insan faaliyetleri ve bunun sonucunda ortaya çıkan iş gücü ihtiyacıdır.
• Faktörleri Tanıyalım:
  • Doğal faktörler: İnsan etkisi olmadan doğada kendiliğinden var olan ve nüfus dağılışını etkileyen unsurlardır. Örneğin; iklim, yer şekilleri, su kaynakları, toprak verimliliği, doğal bitki örtüsü ve maden yataklarının *kendiliğinden var olması*.
  • Beşeri faktörler: İnsanların faaliyetleri, kararları, oluşturduğu yapılar ve ekonomik etkinlikler sonucunda ortaya çıkan ve nüfus dağılışını etkileyen unsurlardır. Örneğin; sanayi, ticaret, ulaşım, tarım (insan eliyle yapılan), turizm, eğitim, sağlık hizmetleri, iş imkanları.
  • İklim faktörleri: Doğal faktörlerin bir alt başlığıdır (sıcaklık, yağış, rüzgar vb.).
  • Yer şekilleri faktörleri: Doğal faktörlerin bir alt başlığıdır (dağlar, ovalar, platolar vb.).
• Sorudaki Durumu Değerlendirelim:
  • Maden yataklarının *varlığı* doğal bir faktördür. Ancak soru, maden yatağının varlığından ziyade, bu madeni çıkarmak için "maden işletmelerinin kurulması" ve bu işletmelerde "çalışacak insanlara ihtiyaç duyulması" durumunu ele alıyor.
  • "Maden işletmelerinin kurulması", insanların bir ekonomik faaliyet başlatma kararı ve eylemidir. Bu, bir sanayi kolunun gelişmesidir.
  • "Çalışacak insanlara ihtiyaç duyulması" ise, bu insan faaliyetinin (işletme kurma) bir sonucudur ve insanları o bölgeye çeken bir iş imkanı yaratır. Bu durum, insanların o bölgeye göç etmesine ve nüfusun artmasına neden olur.
• Sonuca Ulaşalım: Maden işletmelerinin kurulması ve iş gücü ihtiyacı, doğrudan insan faaliyetleri, ekonomik kararlar ve sanayileşme sonucunda ortaya çıkan durumlardır. Bu durumlar, insanların bir bölgeye yerleşmesini veya o bölgeden göç etmesini etkileyen beşeri (insan kaynaklı) faktörlerdir. İklim ve yer şekilleri gibi doğal faktörler, madenin varlığını etkilese de, işletmenin kurulması ve işçi ihtiyacı tamamen insan eylemleridir.

Cevap B seçeneğidir.