Kök çeşitleri nelerdir Test 1

1. Aşağıdaki kök çeşitlerinden hangisi hem isim hem fiil kökü olarak kullanılabilir?

A) Göz
B) Kitap
C) Ev
D) Kalem

Bu soruda, Türkçe'deki kelime köklerinin önemli bir özelliğini, yani bazı köklerin hem isim hem de fiil olarak kullanılabilme yeteneğini inceleyeceğiz. Bu tür köklere ortak kök veya ikili kök denir. Bir kelimenin kökü, o kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır ve kelimenin isim mi yoksa fiil mi olduğunu belirler.

• Bir kökün isim kökü mü yoksa fiil kökü mü olduğunu anlamak için genellikle o köke "-mek / -mak" mastar ekini getirmeyi deneriz. Eğer anlamlı oluyorsa fiil köküdür, olmuyorsa isim köküdür.
• Ancak bazı kökler vardır ki, bu ekleri almadan da, farklı bağlamlarda hem bir varlığı/kavramı karşılayabilir (isim) hem de bir eylemi ifade edebilir (fiil). İşte bu kökler, sorumuzun cevabını oluşturur.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Göz:

  Bu kelime hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabilir.

  İsim olarak: Vücudumuzdaki görme organı. (Örnek: "Gözüm ağrıyor.")

  Fiil olarak: "Göz-" kökü, "gözlemek" (bir şeyi izlemek, beklemek) veya "gözetmek" (korumak, kollamak) gibi fiillerin köküdür. Burada "göz" kelimesi, bir eylemi ifade eden fiillerin temelini oluşturur. Bu, "göz" kelimesinin hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabildiğini gösterir.

• B) Kitap:

  Bu kelime sadece bir varlığın adıdır (okunan nesne). "Kitapmak" diye bir fiil yoktur. Dolayısıyla sadece bir isim köküdür.

• C) Ev:

  Bu kelime sadece bir varlığın adıdır (yaşanılan yer). "Evmek" diye bir fiil yoktur. Dolayısıyla sadece bir isim köküdür.

• D) Kalem:

  Bu kelime sadece bir varlığın adıdır (yazma aracı). "Kalemmek" diye bir fiil yoktur. Dolayısıyla sadece bir isim köküdür.

Görüldüğü gibi, "Göz" kelimesi hem bir organın adı (isim) hem de "gözlemek", "gözetmek" gibi fiillerin kökü (fiil) olarak kullanılabilmektedir. Bu özelliğiyle diğer seçeneklerden ayrılır.

Cevap A seçeneğidir.