Bir sinir hücresinde uyartı iletimi sırasında aksiyon potansiyeli oluşumu ile ilgili olarak:
I. Sodyum iyonlarının hücre içine girişi ile depolarizasyon başlar
II. Potasyum iyonlarının hücre dışına çıkışı ile repolarizasyon gerçekleşir
III. Dinlenme potansiyeli sırasında hücre içi pozitif yüklüdür
ifadelerinden hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Merhaba sevgili öğrenciler! Sinir hücrelerinde uyartı iletimi, vücudumuzdaki tüm iletişim ağının temelini oluşturur. Şimdi, aksiyon potansiyeli oluşumuyla ilgili bu soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı birlikte bulalım.
- Aksiyon Potansiyeli Nedir?
Bir sinir hücresinin (nöron) zarında, bir uyarıya yanıt olarak meydana gelen hızlı ve geçici elektriksel değişimdir. Bu değişim, sinirsel mesajların iletilmesini sağlar. Aksiyon potansiyeli temel olarak üç aşamadan oluşur: dinlenme potansiyeli, depolarizasyon ve repolarizasyon.
- I. İfadeyi İnceleyelim: Sodyum iyonlarının hücre içine girişi ile depolarizasyon başlar.
- Dinlenme halindeki bir nöronun hücre içi, hücre dışına göre daha negatiftir (yaklaşık -70 mV). Bu duruma dinlenme potansiyeli denir.
- Yeterli şiddette bir uyarı geldiğinde, hücre zarındaki voltaj kapılı sodyum ($Na^+$) kanalları açılır.
- Hücre dışında daha yoğun olan pozitif yüklü sodyum iyonları, konsantrasyon farkı ve elektriksel çekim nedeniyle hızla hücre içine akmaya başlar.
- Bu $Na^+$ iyonlarının hücre içine girişi, hücre içini daha pozitif hale getirir ve zar potansiyelini eşik değere ulaştırarak depolarizasyonu başlatır. Depolarizasyon, zar potansiyelinin pozitif yönde hızla yükselmesidir.
- Bu nedenle, birinci ifade doğrudur.
- II. İfadeyi İnceleyelim: Potasyum iyonlarının hücre dışına çıkışı ile repolarizasyon gerçekleşir.
- Depolarizasyonun zirvesine ulaşıldığında (zar potansiyeli yaklaşık +30 mV'a çıktığında), voltaj kapılı sodyum kanalları kapanır ve voltaj kapılı potasyum ($K^+$) kanalları açılır.
- Hücre içinde daha yoğun olan pozitif yüklü potasyum iyonları, konsantrasyon farkı ve hücre içindeki pozitif yükün itmesiyle hızla hücre dışına akmaya başlar.
- Bu $K^+$ iyonlarının hücre dışına çıkışı, hücre içindeki pozitif yükü azaltır ve zar potansiyelinin tekrar negatifleşerek dinlenme potansiyeline dönmesini sağlar. Bu sürece repolarizasyon denir.
- Bu nedenle, ikinci ifade doğrudur.
- III. İfadeyi İnceleyelim: Dinlenme potansiyeli sırasında hücre içi pozitif yüklüdür.
- Yukarıda da belirttiğimiz gibi, dinlenme potansiyeli sırasında nöronun hücre içi, hücre dışına göre negatiftir. Bu durum, sodyum-potasyum pompası ve potasyum iyonlarının hücre dışına sızması gibi mekanizmalarla korunur.
- Dinlenme potansiyeli genellikle -70 mV civarındadır, yani hücre içi negatif yüklüdür.
- Bu nedenle, üçüncü ifade yanlıştır.
Sonuç olarak, I ve II numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.
