Türkçede kelimeler ek alırken, kelimenin sonundaki sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) ile başlayan bir ekin ilk harfi (c, d, g) sertleşerek (ç, t, k) değişebilir. Bu ses olayına ünsüz benzeşmesi denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir kelime bulunmamaktadır?
A) Çocuklar bahçede neşeyle oynuyordu.
B) Kitaptaki bilgiler oldukça günceldi.
C) Ağaçtan düşen yapraklar her yeri kapladı.
D) Sınıfta sessizce ders dinliyordu.
Merhaba sevgili öğrenciler! Ünsüz benzeşmesi konusunu daha iyi anlamanız için bu soruyu adım adım birlikte çözeceğiz. Unutmayın, her adımda yeni bir şeyler öğreniyoruz!
Öncelikle ünsüz benzeşmesinin ne olduğunu hatırlayalım: Kelime sonundaki sert ünsüzlerden (f, s, t, k, ç, ş, h, p) sonra gelen ve c, d, g ünsüzleriyle başlayan ekler, kelimenin sonundaki sert ünsüzün etkisiyle sertleşerek ç, t, k'ye dönüşür.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Çocuklar bahçede neşeyle oynuyordu. Bu cümlede ünsüz benzeşmesine uğramış bir kelime bulunmamaktadır. "Neşe" kelimesi "-yle" ekini almıştır ancak burada herhangi bir sertleşme olmamıştır.
- B) Kitaptaki bilgiler oldukça günceldi. "Kitap" kelimesi "-daki" ekini alırken, kelimenin sonundaki "p" sert ünsüzü, ekin başındaki "d" ünsüzünü sertleştirerek "t" yapmıştır. Yani "kitap-daki" değil "kitaptaki" olmuştur.
- C) Ağaçtan düşen yapraklar her yeri kapladı. "Ağaç" kelimesi "-dan" ekini alırken, kelimenin sonundaki "ç" sert ünsüzü, ekin başındaki "d" ünsüzünü sertleştirerek "t" yapmıştır. Yani "ağaç-dan" değil "ağaçtan" olmuştur.
- D) Sınıfta sessizce ders dinliyordu. "Sınıf" kelimesi "-da" ekini alırken, kelimenin sonundaki "f" sert ünsüzü, ekin başındaki "d" ünsüzünü sertleştirerek "t" yapmıştır. Yani "sınıf-da" değil "sınıfta" olmuştur.
Gördüğünüz gibi, A seçeneği dışındaki tüm seçeneklerde ünsüz benzeşmesi örneği bulunmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
