10. "Dolabın kapağı kırıldığı için tamirci çağırdık." cümlesinde hangi ses olayları bulunmaktadır?
A) Ünsüz benzeşmesi - Ünlü düşmesi
B) Ünsüz yumuşaması - Ünsüz benzeşmesi
C) Ünlü düşmesi - Ünsüz yumuşaması
D) Ünsüz benzeşmesi - Ünlü türemesi
Bu soruyu çözmek için öncelikle cümledeki kelimeleri tek tek inceleyerek ses olaylarını bulmaya çalışalım. Unutmayın, ses olayları kelimelerin telaffuzunda meydana gelen değişikliklerdir ve dilimizi daha akıcı hale getirirler.
- "dolabın" kelimesinde bir ses olayı var mı bakalım: Kelimenin kökü "dolap". "Dolap" kelimesi "-ın" hal ekini aldığında "p" sesi "b" sesine dönüşmüş. İşte bu bir ünsüz yumuşamasıdır! Çünkü sert bir ünsüz (p), yumuşak bir ünsüze (b) dönüşmüş.
- Şimdi de "çağırdık" kelimesini inceleyelim: Kelimenin kökü "çağırmak". "-dık" eki geldiğinde bir değişiklik olmuş mu? Evet, olmuş! "-dık" eki normalde sert ünsüzlerle biten kelimelere geldiğinde "tık, tik, tuk, tük" şeklinde olur. Burada da "çağır" kelimesiyle "-dık" eki birleşirken ekin başındaki "d" sesi sertleşerek "t" sesine dönüşmüş ve "çağırtık" olmuş. Bu da bir ünsüz benzeşmesidir. Sert ünsüzlerden sonra gelen bazı ünsüzler de sertleşir.
O halde cümlemizde hem ünsüz yumuşaması hem de ünsüz benzeşmesi ses olayları bulunmaktadır.
Cevap B seçeneğidir.
