🎓 10. Sınıf İki Yönlü (Çapraz) Tablo Nasıl Oluşturulur? Test 2 - Ders Notu
Bu test, iki farklı kategorik değişken arasındaki ilişkiyi gösteren iki yönlü (çapraz) tabloları okuma, yorumlama ve bu tablolardan çeşitli frekans ve yüzde hesaplamaları yapma becerilerinizi ölçer.
📌 İki Yönlü (Çapraz) Tablo Nedir?
İki yönlü tablo, iki farklı özellik (değişken) arasındaki ilişkiyi aynı anda gösteren bir düzenlemedir. Örneğin, öğrencilerin cinsiyeti ile en sevdikleri ders arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılabilir.
- Satırlar: Birinci değişkenin kategorilerini gösterir (örneğin, Cinsiyet: Kız, Erkek).
- Sütunlar: İkinci değişkenin kategorilerini gösterir (örneğin, En Sevilen Ders: Matematik, Türkçe, Fen).
- Hücreler: Her bir hücre, iki değişkenin belirli bir kategorisinin kesişimindeki gözlem sayısını (frekansı) gösterir.
- Toplamlar: Satır ve sütunların en sonunda yer alan "Toplam" hücreleri, ilgili kategorinin veya genel grubun toplam sayısını verir.
💡 İpucu: Bir iki yönlü tabloya baktığınızda, önce satır ve sütun başlıklarını okuyarak hangi iki değişkenin karşılaştırıldığını anlamaya çalışın.
📌 Tabloyu Okuma ve Yorumlama
Bir iki yönlü tabloyu doğru okumak, sorulan sorulara doğru cevap vermenin ilk adımıdır.
- Hücre Değerleri: Tablonun içindeki sayılar, belirli bir özelliğe sahip kaç kişi olduğunu gösterir. Örneğin, "Kız" satırı ile "Matematik" sütununun kesişimindeki sayı, matematiği seven kız öğrenci sayısını verir.
- Satır Toplamları (Marjinal Satır Frekansı): Bir satırın en sonundaki toplam, o satırdaki tüm kategorilerin toplamını, yani birinci değişkenin belirli bir kategorisine ait toplam gözlem sayısını gösterir (örneğin, toplam kız öğrenci sayısı).
- Sütun Toplamları (Marjinal Sütun Frekansı): Bir sütunun en altındaki toplam, o sütundaki tüm kategorilerin toplamını, yani ikinci değişkenin belirli bir kategorisine ait toplam gözlem sayısını gösterir (örneğin, toplam matematiği seven öğrenci sayısı).
- Genel Toplam: Tablonun sağ alt köşesindeki sayı, tüm gözlemlerin (örneğin, tüm öğrencilerin) toplam sayısını gösterir.
⚠️ Dikkat: Her zaman sorunun hangi sayıya odaklandığını (hücre, satır toplamı, sütun toplamı veya genel toplam) iyi anlayın.
📌 Frekans ve Yüzde Hesaplamaları
İki yönlü tablolarda en çok sorulan sorular, belirli bir durumun frekansını (sayısını) veya yüzdesini bulmaktır.
📝 İpucu: Yüzde hesaplarken, "kimin içinden / hangi grubun içinden" sorusuna cevap veren sayı her zaman paydaya (alt kısma) yazılır.
📌 İlişkiyi Yorumlama
Hesaplamaları yaptıktan sonra, değişkenler arasında bir ilişki olup olmadığına dair yorumlar yapabilirsiniz.
- Farklı kategorilerdeki yüzdeleri karşılaştırarak bir değişkenin diğerini nasıl etkilediğini veya onunla nasıl bir ilişkisi olduğunu görebilirsiniz.
- Eğer koşullu yüzdeler birbirine yakınsa, değişkenler arasında güçlü bir ilişki olmayabilir. Eğer yüzdeler arasında büyük farklar varsa, bir ilişki olduğu söylenebilir.
💡 İpucu: "Kızların %X'i A'yı severken, erkeklerin %Y'si A'yı seviyor. Bu oranlar arasındaki fark, cinsiyet ile A'yı sevme arasında bir ilişki olduğunu gösterir." şeklinde yorumlar yapmaya çalışın.
