Akraba evliliğinin toplumsal sonuçları Test 2

Akraba evlilikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Akraba evlilikleri, çekinik genlerle taşınan bazı kalıtsal hastalıkların görülme sıklığını artırır.
B) Akraba evlilikleri, toplumda genetik çeşitliliğin azalmasına neden olabilir.
C) Akraba evlilikleri, baskın genlerle taşınan hastalıkların görülme olasılığını önemli ölçüde değiştirmez.
D) Akraba evlilikleri, her zaman doğacak çocuklarda genetik hastalık görülmesine neden olur.

Sevgili öğrenciler, bu soruda akraba evliliklerinin genetik etkileri hakkında doğru ve yanlış ifadeleri değerlendireceğiz. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Akraba evlilikleri, çekinik genlerle taşınan bazı kalıtsal hastalıkların görülme sıklığını artırır.

  Bu ifade doğrudur. Akraba evliliklerinde, eşlerin ortak bir atadan gelme olasılığı yüksektir. Bu durum, aynı çekinik hastalığa neden olan genin her iki ebeveynde de bulunma (taşıyıcı olma) ihtimalini artırır. Eğer her iki ebeveyn de aynı çekinik genin taşıyıcısı ise, çocuklarının bu hastalıktan etkilenme riski önemli ölçüde yükselir. Örneğin, orak hücre anemisi veya kistik fibroz gibi hastalıklar çekinik genlerle taşınır ve akraba evliliklerinde daha sık görülebilir.

• B) Akraba evlilikleri, toplumda genetik çeşitliliğin azalmasına neden olabilir.

  Bu ifade doğrudur. Akraba evlilikleri, belirli bir aile veya topluluk içinde gen havuzunun daralmasına yol açabilir. Sürekli olarak aynı genetik kökenden gelen bireylerin evlenmesi, genetik çeşitliliğin azalmasına ve bazı genlerin (hem olumlu hem de olumsuz) toplumda daha sık veya daha seyrek görülmesine neden olabilir. Genetik çeşitlilik, türlerin değişen çevre koşullarına uyum sağlaması için önemlidir.

• C) Akraba evlilikleri, baskın genlerle taşınan hastalıkların görülme olasılığını önemli ölçüde değiştirmez.

  Bu ifade doğrudur. Baskın genlerle taşınan hastalıklarda (örneğin Huntington hastalığı), hastalığı taşıyan tek bir baskın gen bile hastalığın ortaya çıkmasına neden olur. Eğer bir ebeveyn baskın bir hastalığı taşıyorsa, akraba olsun ya da olmasın, çocuklarına bu hastalığı geçirme olasılığı bellidir (genellikle %50). Akraba evliliği, çekinik hastalıklarda olduğu gibi, gizli taşıyıcıların bir araya gelme olasılığını artırarak hastalığın ortaya çıkma sıklığını önemli ölçüde etkilemez, çünkü baskın gen kendini zaten belli eder.

• D) Akraba evlilikleri, her zaman doğacak çocuklarda genetik hastalık görülmesine neden olur.

  Bu ifade yanlıştır. Akraba evlilikleri, genetik hastalıkların ortaya çıkma riskini artırır, ancak bu bir "her zaman" durumu değildir. Akraba evliliği yapan çiftlerin çocuklarının genetik bir hastalıkla doğma olasılığı, akraba olmayan çiftlere göre daha yüksek olsa da, bu kesinlikle her çocukta hastalık görüleceği anlamına gelmez. Birçok akraba evliliğinden tamamen sağlıklı çocuklar dünyaya gelmektedir. Genetik hastalıkların ortaya çıkması için belirli gen kombinasyonlarının bir araya gelmesi gerekir ve bu her zaman gerçekleşmez. "Her zaman" gibi kesinlik belirten ifadeler genellikle yanlıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, akraba evlilikleri ile ilgili yanlış olan ifade D seçeneğidir.

Cevap D seçeneğidir.