Bir toplumda akraba evlilikleri yaygınlaştığında aşağıdakilerden hangisinin görülme sıklığı artar?
A) Baskın genlerle taşınan hastalıklar
B) Çekinik genlerle taşınan hastalıklar
C) Edinilmiş bağışıklık hastalıkları
D) Viral enfeksiyonlar
Akraba evlilikleri sorusunu birlikte inceleyelim. Bu tür sorular genetik bilgimizi kullanmamızı gerektiriyor. Sakin ol, adım adım ilerleyince ne kadar kolay olduğunu göreceksin!
Öncelikle, soruda bahsedilen durumun, yani akraba evliliklerinin ne anlama geldiğini ve genetik açıdan ne gibi sonuçlar doğurabileceğini düşünelim.
- Akraba Evliliği Nedir? Akraba evliliği, genetik olarak birbirine daha yakın olan bireylerin evlenmesi demektir. Bu yakınlık, aynı genleri taşıma olasılığını artırır.
- Genetik Hastalıklar ve Genler: Genetik hastalıklar, genlerimizde meydana gelen değişiklikler (mutasyonlar) sonucu ortaya çıkar. Bu hastalıklar baskın veya çekinik genlerle taşınabilir.
- Baskın Genlerle Taşınan Hastalıklar: Baskın bir genle taşınan hastalıkların ortaya çıkması için, o geni taşıyan sadece bir ebeveyn yeterlidir. Yani, çocukta hastalık görülür.
- Çekinik Genlerle Taşınan Hastalıklar: Çekinik bir genle taşınan hastalıkların ortaya çıkması için ise, çocuğun her iki ebeveynden de o geni alması gerekir. Eğer çocuk sadece bir ebeveynden bu geni alırsa, taşıyıcı olur ancak hastalığı göstermez.
- Akraba Evliliklerinin Etkisi: Akraba evliliklerinde, aynı çekinik geni taşıma olasılığı arttığı için, her iki ebeveynin de taşıyıcı olduğu ve çocuklarının hasta olma ihtimali yükselir.
- Diğer Seçeneklerin Neden Yanlış Olduğu:
- A) Baskın genlerle taşınan hastalıklar: Akraba evliliği, baskın genlerle taşınan hastalıkların görülme sıklığını doğrudan etkilemez. Çünkü baskın gen zaten kendisini gösterir.
- C) Edinilmiş bağışıklık hastalıkları: Edinilmiş bağışıklık hastalıkları genetik değil, çevresel faktörlerle (enfeksiyonlar, aşılar vb.) kazanılan hastalıklardır.
- D) Viral enfeksiyonlar: Viral enfeksiyonlar da genetik değil, virüslerin neden olduğu hastalıklardır.
Özetle, akraba evlilikleri çekinik genlerle taşınan hastalıkların görülme sıklığını artırır, çünkü aynı çekinik geni taşıma olasılığı yükselir.
Cevap B seçeneğidir.
