🎓 Tarama (Kaynak arama) nedir Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, "Tarama (Kaynak arama) nedir Test 2" sınavında karşılaşabileceğin akademik konuları sade bir dille açıklamak için hazırlandı. Temel olarak, doğru ve güvenilir bilgiye nasıl ulaşacağını, bu bilgiyi nasıl değerlendireceğini ve akademik çalışmalarında nasıl kullanacağını öğreneceksin.
📌 Tarama (Kaynak Arama) Nedir ve Neden Önemlidir?
Tarama ya da kaynak arama, bir konu hakkında bilgi toplamak, araştırma yapmak ve farklı kaynakları incelemek demektir. Akademik çalışmalarda bu süreç, araştırmanın temelini oluşturur.
- Bilgi Edinme: Bir konu hakkında neyin bilindiğini, hangi çalışmaların yapıldığını öğrenmek için tarama yaparız.
- Argüman Geliştirme: Kendi fikirlerimizi ve argümanlarımızı desteklemek için güçlü kanıtlar bulmamızı sağlar.
- Boşlukları Belirleme: Mevcut literatürdeki eksiklikleri veya cevaplanmamış soruları tespit etmemize yardımcı olur.
- İntihalden Kaçınma: Başkalarının fikirlerini doğru şekilde atıfta bulunarak kullanmamızı ve intihalden korunmamızı sağlar.
💡 İpucu: Tarama yapmak, bir dedektifin ipuçlarını toplamasına benzer. Ne kadar çok ve doğru ipucu toplarsan, olayı o kadar iyi çözersin!
📌 Kaynak Türleri: Bilginin Kaynağı Nereden Geliyor?
Karşılaştığımız bilgileri farklı türlere ayırabiliriz. Bu ayrım, bilginin güvenilirliği ve kullanım amacı açısından önemlidir.
- Birincil Kaynaklar: Olayın yaşandığı veya araştırmanın yapıldığı ilk elden bilgilerdir.
- Örnekler: Deney raporları, günlükler, mektuplar, orijinal araştırma makaleleri, tarihi belgeler, röportajlar.
- İkincil Kaynaklar: Birincil kaynakları yorumlayan, analiz eden veya özetleyen kaynaklardır.
- Örnekler: Ders kitapları, ansiklopediler, eleştiri yazıları, biyografiler, birincil kaynaklar üzerine yazılmış makaleler.
- Üçüncül Kaynaklar: Birincil ve ikincil kaynakları bir araya getirip özetleyen, genellikle genel bilgi veren kaynaklardır.
- Örnekler: Bibliyografiler, dizinler, özet yayınlar, bazı ansiklopediler (özellikle genel olanlar).
⚠️ Dikkat: Akademik çalışmalarda genellikle birincil ve ikincil kaynaklara ağırlık verilir. Üçüncül kaynaklar ise konuya giriş yapmak için iyi bir başlangıç olabilir.
📌 Etkili Arama Stratejileri: Doğru Bilgiye Ulaşmanın Yolları
İnternet ve kütüphane veri tabanlarında doğru bilgiye hızlıca ulaşmak için bazı stratejiler kullanmak önemlidir.
- Anahtar Kelimeler: Araştırmak istediğin konuyu en iyi anlatan kelime veya kelime gruplarını belirle. Eş anlamlılarını ve ilgili terimleri de düşün.
- Örnek: "İklim değişikliği" yerine "küresel ısınma", "sera gazları" gibi.
- Boolean Operatörler (Mantıksal Bağlaçlar): Arama terimlerini birleştirmek veya ayırmak için kullanılır.
- AND (VE): Her iki terimi de içeren sonuçları getirir. (Örnek: "İklim değişikliği AND ekonomi" hem iklim değişikliği hem de ekonomi geçen sonuçları gösterir.)
- OR (VEYA): Terimlerden en az birini içeren sonuçları getirir. (Örnek: "Eğitim OR öğretim" eğitim veya öğretim geçen sonuçları gösterir.)
- NOT (HARİÇ): Belirtilen terimi içeren sonuçları dışarıda bırakır. (Örnek: "Mars NOT çikolata" Mars gezegeni ile ilgili sonuçları getirir, çikolata markasıyla ilgili olanları değil.)
- Tırnak İşaretleri (" "): Belirli bir kelime grubunu veya cümleyi tam olarak aramak için kullanılır.
- Örnek: "yapay zeka etiği" araması, bu üç kelimenin yan yana ve bu sırayla geçtiği sonuçları getirir.
- Yıldız İşareti (* - Truncation/Kısaltma): Bir kelimenin farklı eklerini veya türevlerini bulmak için kullanılır.
- Örnek: "öğren*" araması "öğrenci", "öğrenme", "öğretmen" gibi kelimeleri içeren sonuçları getirebilir.
📝 Örnek: Bir kütüphane veri tabanında "çocukluk AND (psikoloji OR gelişim) NOT otizm" araması yaparak, otizm dışındaki çocukluk psikolojisi veya gelişimi ile ilgili makalelere ulaşabilirsin.
📌 Kaynakları Değerlendirme: Güvenilir Bilgiyi Ayıklama
Her bilgi kaynağı güvenilir değildir. Özellikle internet çağında, bulduğun bilgileri eleştirel bir gözle değerlendirmek çok önemlidir. Bir kaynağı değerlendirirken şu kriterleri göz önünde bulundurabilirsin:
- Güvenilirlik (Authority): Yazar veya kurum kimdir? Alanında uzman mı? İletişim bilgileri var mı?
- Güncellik (Currency): Bilgi ne zaman yayınlandı veya güncellendi? Konu için yeterince yeni mi?
- İlgi Düzeyi (Relevance): Kaynak, araştırma konunla ne kadar ilgili? Amacına uygun mu?
- Tarafsızlık (Objectivity): Kaynak, bilgiyi tarafsız bir şekilde mi sunuyor? Bir önyargı veya çıkar çatışması var mı? Reklam içeriyor mu?
- Doğruluk (Accuracy): Bilgiler başka kaynaklarla tutarlı mı? Yazım ve dilbilgisi hataları var mı? Referansları doğru mu?
💡 İpucu: "CRAAP Testi" (Currency, Relevance, Authority, Accuracy, Purpose - Güncellik, İlgi Düzeyi, Güvenilirlik, Doğruluk, Amaç) bu değerlendirme için harika bir rehberdir.
📌 Akademik Bütünlük ve İntihalden Kaçınma
Akademik çalışmalarda dürüstlük ve etik kurallara uymak esastır. Başkalarının fikirlerini ve sözlerini doğru şekilde kullanmak çok önemlidir.
- İntihal (Plagiarism) Nedir?: Başkasına ait bir fikri, sözü, veriyi veya eseri, kaynak göstermeden kendi eserinmiş gibi sunmaktır. Bu, akademik dünyada ciddi bir suçtur.
- Nasıl Kaçınırız?:
- Her zaman kullandığın tüm kaynakları (kitaplar, makaleler, web siteleri, görseller vb.) not al.
- Doğrudan alıntı yaparken mutlaka tırnak içinde belirt ve sayfa numarasıyla birlikte kaynak göster.
- Kendi cümlelerinle özetlediğin veya yorumladığın fikirler için de orijinal kaynağı belirt.
- Farklı atıf stillerini (APA, MLA, Chicago vb.) öğren ve çalışmanda tutarlı bir şekilde uygula.
⚠️ Dikkat: İntihal sadece kopyala-yapıştır yapmak değildir. Kendi cümlelerinle bile olsa, başkasının fikrini kaynak göstermeden kullanmak da intihaldir.
