İnce homojen bir çubuk kütle merkezinden geçen eksen etrafında dönmektedir. Çubuğun boyu 2 katına, kütlesi 4 katına çıkarılırsa dönme kinetik enerjisi nasıl değişir? (Açısal hız sabit)
A) 4 katına çıkarMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, dönen bir çubuğun kütlesi ve boyu değiştiğinde dönme kinetik enerjisinin nasıl etkilendiğini inceleyeceğiz. Adım adım ilerleyerek bu değişimi hesaplayalım.
Bir cismin dönme kinetik enerjisi ($K$) aşağıdaki formülle verilir:
$K = \frac{1}{2} I \omega^2$
Burada $I$ eylemsizlik momenti, $\omega$ ise açısal hızdır.
Kütle merkezinden geçen bir eksen etrafında dönen ince, homojen bir çubuk için eylemsizlik momenti ($I$) aşağıdaki formülle hesaplanır:
$I = \frac{1}{12} mL^2$
Burada $m$ çubuğun kütlesi, $L$ ise çubuğun boyudur.
Başlangıçtaki kütleyi $m_1$, boyu $L_1$ ve açısal hızı $\omega$ olarak alalım.
Başlangıçtaki eylemsizlik momenti: $I_1 = \frac{1}{12} m_1 L_1^2$
Başlangıçtaki dönme kinetik enerjisi: $K_1 = \frac{1}{2} I_1 \omega^2 = \frac{1}{2} \left( \frac{1}{12} m_1 L_1^2 \right) \omega^2$
Soruda verilen bilgilere göre, çubuğun kütlesi ve boyu değişiyor. Açısal hızın sabit kaldığı belirtilmiştir.
Yeni kütle: $m_2 = 2m_1$ (Kütle 2 katına çıkarılıyor)
Yeni boy: $L_2 = 4L_1$ (Boy 4 katına çıkarılıyor)
Yeni açısal hız: $\omega_2 = \omega$ (Açısal hız sabit)
Yeni kütle ve boy değerlerini eylemsizlik momenti formülünde yerine koyalım:
$I_2 = \frac{1}{12} m_2 L_2^2$
$I_2 = \frac{1}{12} (2m_1) (4L_1)^2$
Önce boyun karesini alalım: $(4L_1)^2 = 16L_1^2$
$I_2 = \frac{1}{12} (2m_1) (16L_1^2)$
Şimdi katsayıları çarpalım: $2 \times 16 = 32$
$I_2 = \frac{1}{12} (32 m_1 L_1^2)$
$I_2 = 32 \left( \frac{1}{12} m_1 L_1^2 \right)$
Gördüğümüz gibi, parantez içindeki ifade başlangıçtaki eylemsizlik momenti $I_1$'e eşittir. Yani:
$I_2 = 32 I_1$
Bu, eylemsizlik momentinin 32 katına çıktığı anlamına gelir.
Yeni eylemsizlik momenti $I_2$ ve sabit açısal hız $\omega$ ile yeni dönme kinetik enerjisini bulalım:
$K_2 = \frac{1}{2} I_2 \omega^2$
$I_2$ yerine $32 I_1$ yazalım:
$K_2 = \frac{1}{2} (32 I_1) \omega^2$
$K_2 = 32 \left( \frac{1}{2} I_1 \omega^2 \right)$
Parantez içindeki ifade başlangıçtaki dönme kinetik enerjisi $K_1$'e eşittir. Yani:
$K_2 = 32 K_1$
Bu durumda, dönme kinetik enerjisi 32 katına çıkar.
Cevap D seçeneğidir.