Bir popülasyonda bireylerin yaşam süreleri ve üreme başarıları üzerine yapılan bir araştırmada, türün hayat çizelgesi aşağıdaki gibi belirlenmiştir:
- Genç bireylerde yüksek ölüm oranı
- Yetişkinlerde düşük ve sabit ölüm oranı
- Yaşlı bireylerde ölüm oranında hızlı artış
Bu tür için aşağıdaki hayat çizelgesi tiplerinden hangisi doğrudur?
A) Tip I
B) Tip II
C) Tip III
D) Tip IV
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, popülasyon ekolojisinde önemli bir kavram olan "hayat çizelgeleri" veya diğer adıyla "sağkalım eğrileri" (survivorship curves) ile ilgilidir. Bir türün hayat çizelgesi, o türün bireylerinin yaşamları boyunca hayatta kalma oranlarının nasıl değiştiğini gösterir. Genellikle üç ana tipte incelenir:
- Tip I Hayat Çizelgesi: Bu tipte, genç ve orta yaşlardaki bireylerin ölüm oranı düşüktür. Bireylerin çoğu yaşlılığa kadar hayatta kalır ve ölüm oranları yaşlılıkta hızla artar. İnsanlar, büyük memeliler (filler, gergedanlar) bu tipe örnektir. Grafik olarak başlangıçta düz, sonra keskin bir düşüş gösterir.
- Tip II Hayat Çizelgesi: Bu tipte, bireylerin yaşam süreleri boyunca ölüm oranı yaklaşık olarak sabittir. Yani, genç, yetişkin ve yaşlı bireylerin her yaşta ölme olasılığı benzerdir. Bazı kuş türleri, küçük memeliler (sincaplar) ve kertenkeleler bu tipe örnektir. Grafik olarak düz bir eğri şeklinde düşüş gösterir.
- Tip III Hayat Çizelgesi: Bu tipte, genç bireylerin ölüm oranı çok yüksektir. Hayatta kalmayı başaran az sayıdaki birey ise yetişkinliğe ulaştığında daha düşük bir ölüm oranına sahip olur ve yaşam süreleri uzayabilir. Çok sayıda yavru üreten ancak yavrularına az bakım gösteren türler (balıklar, böcekler, deniz kaplumbağaları, birçok bitki) bu tipe örnektir. Grafik olarak başlangıçta keskin bir düşüş, sonra düzleşen bir eğri gösterir.
Şimdi soruda verilen türün özelliklerine bakalım:
- Genç bireylerde yüksek ölüm oranı: Bu özellik, Tip III hayat çizelgesinin en belirgin özelliğidir. Genç yaşta çok sayıda birey ölür.
- Yetişkinlerde düşük ve sabit ölüm oranı: Gençlik dönemindeki yüksek ölüm oranını atlatan bireyler, yetişkinlikte hayatta kalma şanslarını artırır ve bu dönemde ölüm oranları düşer ve nispeten sabit kalır. Bu da Tip III'ün devamıdır.
- Yaşlı bireylerde ölüm oranında hızlı artış: Yetişkinlik dönemini de atlatan bireylerin yaşlılıkta ölüm oranları tekrar artar. Bu durum, Tip I ve Tip III eğrilerinde de gözlemlenebilir, ancak başlangıçtaki yüksek genç ölüm oranı, bizi Tip III'e yönlendirir.
Verilen tüm bu özellikler bir araya geldiğinde, özellikle "genç bireylerde yüksek ölüm oranı" ifadesi, bu türün Tip III hayat çizelgesine sahip olduğunu açıkça göstermektedir. Bu türler genellikle çok sayıda yavru üretir ancak yavrularının hayatta kalma şansı düşüktür; hayatta kalanlar ise daha uzun yaşayabilir.
Cevap C seçeneğidir.
