Organik bileşikleri adlandırırken IUPAC (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) kurallarına uymak önemlidir. Bu kurallar, her bileşiğin benzersiz bir isme sahip olmasını sağlar. Verilen bileşiğin adını bulmak için aşağıdaki adımları izleyelim:
- 1. En Uzun Karbon Zincirini Belirleyin (Ana Zincir): Bileşikteki en uzun kesintisiz karbon atomu zincirini bulmalıyız.
- Verilen yapı:
- CH₃
- │
- CH₃-C-CH₂-CH₃
- │
- CH₃
- Bu yapıda, farklı yönlerden saydığımızda en uzun zincirin 4 karbonlu olduğunu görürüz (örneğin, soldaki CH₃'ten başlayıp sağdaki CH₃'e doğru veya yukarıdaki CH₃'ten başlayıp sağdaki CH₃'e doğru). Bu 4 karbonlu zincir, bir bütan zinciridir.
- 2. Ana Zinciri Numaralandırın: Ana zinciri, dallanmaların (sübstitüentlerin) en küçük numaraları alacağı şekilde numaralandırın.
- Ana zinciri CH₃-C-CH₂-CH₃ olarak seçersek:
- Soldan sağa numaralandırırsak: ¹CH₃-²C(CH₃)₂-³CH₂-⁴CH₃. Bu durumda metil grupları 2. karbonda yer alır (2,2).
- Sağdan sola numaralandırırsak: ⁴CH₃-³CH₂-²C(CH₃)₂-¹CH₃. Bu durumda metil grupları 3. karbonda yer alır (3,3).
- En küçük numaraları veren numaralandırma soldan sağa olanıdır, yani metil grupları 2. karbondadır.
- 3. Sübstitüentleri Belirleyin ve Adlandırın: Ana zincire bağlı olan grupları (dallanmaları) tanımlayın.
- 2. karbonda iki adet CH₃ grubu bağlıdır. CH₃ grubu "metil" olarak adlandırılır.
- 4. Sübstitüentleri Alfabetik Sıraya Göre Dizerek ve Konum Numaralarıyla Birlikte Adlandırın: Birden fazla aynı sübstitüent varsa "di-", "tri-", "tetra-" gibi ön ekler kullanılır. Bu ön ekler alfabetik sıralamada dikkate alınmaz.
- İki adet metil grubu olduğu için "dimetil" ön ekini kullanırız.
- Her iki metil grubu da 2. karbonda olduğu için konum numaralarını "2,2" olarak belirtiriz.
- 5. Bileşiğin Tam Adını Oluşturun: Sübstitüentlerin adlarını ve konumlarını ana zincirin adının önüne ekleyin.
- Konum numaraları: 2,2
- Sübstitüentler: dimetil
- Ana zincir: bütan
- Bileşiğin adı: 2,2-dimetilbütan
Şimdi seçenekleri kontrol edelim:
- A) 2,2-dimetilbütan: Bu, bizim bulduğumuz isimle eşleşmektedir.
- B) 3-metil-2-etilpropan: Bu isim yanlıştır. Propan 3 karbonlu bir zincirdir. Eğer 2. karbonda etil grubu olsaydı, en uzun zincir 3 karbondan daha uzun olurdu (örneğin, 2-etilpropan aslında 2-metilbütandır).
- C) 2-metilbütan: Bu isim, bütan zincirinin 2. karbonunda sadece bir metil grubu olduğunda kullanılır. Bizim bileşiğimizde iki metil grubu vardır.
- D) 2-etilpropan: Bu isim, B seçeneğinde açıklandığı gibi, IUPAC kurallarına göre geçersizdir.
Cevap A seçeneğidir.
