Sabit oranlar kanunu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Bir bileşiği oluşturan elementlerin kütlece birleşme oranı sabittir
B) Joseph Proust tarafından ortaya konmuştur
C) Aynı bileşiğin farklı örnekleri her zaman aynı kütle oranında element içerir
D) Bir bileşiğin farklı kaynaklardan elde edilmesi kütlece birleşme oranını değiştirir
Sevgili öğrenciler, bu soruda "Sabit Oranlar Kanunu" ile ilgili yanlış ifadeyi bulmamız isteniyor. Gelin, bu kanunu ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Sabit Oranlar Kanunu Nedir? Bu kanun, bir bileşiği oluşturan elementlerin kütlece her zaman belirli ve sabit bir oranda birleştiğini ifade eder. Yani, bir bileşiğin (örneğin su, $H_2O$) dünyanın neresinden veya hangi yöntemle elde edildiği fark etmeksizin, onu oluşturan elementlerin (hidrojen ve oksijen) kütleleri arasındaki oran her zaman aynıdır.
- A) Bir bileşiği oluşturan elementlerin kütlece birleşme oranı sabittir: Bu ifade, Sabit Oranlar Kanunu'nun temel tanımıdır. Örneğin, su ($H_2O$) her zaman 1 gram hidrojene karşılık 8 gram oksijen içerir (kütlece 1:8 oranı). Bu oran asla değişmez. Dolayısıyla, bu ifade doğrudur.
- B) Joseph Proust tarafından ortaya konmuştur: Sabit Oranlar Kanunu, 18. yüzyılın sonlarında Fransız kimyacı Joseph Proust tarafından deneysel gözlemler sonucunda formüle edilmiştir. Bu bilgi, kanunun tarihçesiyle ilgili doğru bir bilgidir. Dolayısıyla, bu ifade doğrudur.
- C) Aynı bileşiğin farklı örnekleri her zaman aynı kütle oranında element içerir: Bu ifade, Sabit Oranlar Kanunu'nun bir başka anlatımıdır. İster bir nehirden alınan su örneği olsun, ister laboratuvarda sentezlenen su olsun, her ikisinde de hidrojen ve oksijenin kütlece birleşme oranı aynıdır. Dolayısıyla, bu ifade doğrudur.
- D) Bir bileşiğin farklı kaynaklardan elde edilmesi kütlece birleşme oranını değiştirir: Bu ifade, Sabit Oranlar Kanunu'na tamamen zıttır. Kanun tam tersini söyler: Bir bileşiğin kütlece birleşme oranı, elde edildiği kaynağa veya yönteme bağlı değildir, her zaman sabittir. Eğer bu oran değişseydi, o zaman farklı bir bileşik oluşmuş olurdu. Dolayısıyla, bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Sabit Oranlar Kanunu'na göre bir bileşiğin kütlece birleşme oranı, kaynağı ne olursa olsun değişmez. Bu nedenle D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
