Mustafa Kemal Atatürk'ün "Biz daima hakikati arayan ve onu buldukça ve bulduğumuza kani oldukça ifadeye cüret gösteren adamlar olmalıyız" sözü, akılcılığı, eleştirel düşünceyi ve ifade özgürlüğünü temel alan bir anlayışı vurgulamaktadır. Bu söz, özellikle Aydınlanma Çağı düşünürlerinin savunduğu değerlerle büyük bir paralellik taşır.
- Sözün Anlamı: Mustafa Kemal'in bu sözü, dogmatik düşünceden uzaklaşmayı, gerçekleri sorgulamayı, akıl ve bilim yoluyla doğruya ulaşmayı ve ulaşılan doğruları cesurca dile getirmeyi öğütler. Bu, bireyin aklını kullanma ve düşüncelerini özgürce ifade etme sorumluluğunu öne çıkarır.
- Aydınlanma Çağı ve Akılcılık: Aydınlanma Çağı, Avrupa'da 18. yüzyılda gelişen ve aklı, bilimi, eleştirel düşünceyi ve bireysel özgürlükleri merkeze alan bir düşünce akımıdır. Bu dönemdeki düşünürler, geleneksel otoritelere (kilise, mutlakiyetçi krallıklar) karşı çıkarak, insanların kendi akıllarıyla dünyayı anlamalarını ve dönüştürmelerini savunmuşlardır.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Montesquieu: Güçler ayrılığı prensibiyle tanınır. Siyasi özgürlük ve devlet yapısı üzerine yoğunlaşmıştır. Akılcı bir düşünür olsa da, Mustafa Kemal'in sözündeki "hakikati arama ve ifadeye cüret gösterme" vurgusuyla doğrudan örtüşen birincil bir alanı değildir.
- B) Auguste Comte: Pozitivizmin kurucusudur ve 19. yüzyılda yaşamıştır. Bilimsel gözlem ve deney yoluyla toplumsal düzeni açıklamaya çalışmıştır. Akılcı ve bilimsel düşünceyi savunsa da, Aydınlanma'nın dogmaya karşı eleştirel ve ifade özgürlüğünü savunan ruhundan ziyade, bilimin toplumsal düzeni kurmadaki rolüne odaklanmıştır.
- C) Jean-Jacques Rousseau: Toplum sözleşmesi, genel irade ve doğal haklar gibi kavramlarla öne çıkar. Bireysel özgürlük ve eşitlik konularına vurgu yapmıştır. Akılcı bir düşünür olmasına rağmen, Mustafa Kemal'in sözündeki "hakikati arama ve ifadeye cüret gösterme" vurgusu, onun temel felsefesinin doğrudan merkezi değildir.
- D) Voltaire: Aydınlanma Çağı'nın en önemli figürlerinden biridir. Akılcılığı, hoşgörüyü, ifade özgürlüğünü ve din ile devlet işlerinin ayrılığını savunmuştur. Dogmatizme, bağnazlığa ve batıl inançlara karşı keskin eleştirileriyle tanınır. "Düşüncelerinize katılmıyorum ama onları ifade etme hakkınızı ölünceye kadar savunacağım" sözüyle ifade özgürlüğüne verdiği önemi açıkça ortaya koymuştur. Mustafa Kemal'in "hakikati arayan ve onu ifadeye cüret gösteren" insan modeli, Voltaire'in dogmaya karşı aklı ve eleştirel düşünceyi savunan, doğruları cesurca dile getiren felsefesiyle birebir örtüşmektedir.
Bu nedenle, Mustafa Kemal'in sözü, özellikle Voltaire'in akılcı ve eleştirel düşünce anlayışıyla paralellik gösterir.
Cevap D seçeneğidir.
