XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde görülen;
I. İlk elçiliklerin açılması
II. Batı tarzında askeri okulların açılması
III. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması
gelişmelerinden hangileri, Avrupa'nın askeri üstünlüğünün kabul edildiğinin göstergesidir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
Bu soruda, XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde yaşanan gelişmelerden hangilerinin Avrupa'nın askeri üstünlüğünün kabul edildiğini gösterdiğini anlamamız isteniyor. Osmanlı Devleti, bu dönemde Batı karşısında askeri ve teknolojik olarak gerilemeye başlamış, bu durum da çeşitli reform arayışlarını beraberinde getirmiştir. Şimdi maddeleri tek tek inceleyelim:
- I. İlk elçiliklerin açılması: Osmanlı Devleti'nin Avrupa başkentlerinde daimi elçilikler açması (özellikle Lale Devri'nde Paris, Londra gibi yerlerde geçici, ardından III. Selim döneminde kalıcı elçilikler) genel olarak Avrupa'yı daha yakından tanıma, siyasi, kültürel ve ekonomik gelişmeleri takip etme amacını taşır. Bu durum, Osmanlı'nın Batı'ya karşı genel bir ilgi ve öğrenme isteğini gösterse de, doğrudan Avrupa'nın askeri üstünlüğünün kabul edildiğinin bir göstergesi değildir. Daha çok diplomasi ve genel gözlemle ilgilidir.
- II. Batı tarzında askeri okulların açılması: Bu madde, sorumuzun kilit noktasıdır. XVIII. yüzyılda, özellikle III. Mustafa ve I. Abdülhamid dönemlerinde, Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun (Deniz Mühendishanesi) ve Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun (Kara Mühendishanesi) gibi okulların açılması, Avrupa'daki askeri eğitim sistemlerini, taktiklerini ve teknolojilerini örnek alma ihtiyacından doğmuştur. Bu okullarda Batılı uzmanlar ders vermiş, Batı dillerinde askeri kitaplar tercüme edilmiştir. Bu durum, Osmanlı'nın kendi askeri sisteminin yetersiz kaldığını ve Avrupa'nın askeri alandaki üstünlüğünü kabul ederek onlardan öğrenme yoluna gittiğini açıkça gösterir.
- III. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması: Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması (Vaka-i Hayriye), XIX. yüzyılda (1826 yılında) II. Mahmud döneminde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, soruda belirtilen "XVIII. yüzyıl" zaman dilimine uymamaktadır. Ayrıca, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması, ocağın bozulması, isyanları ve reformlara karşı çıkması nedeniyle zorunlu hale gelmiş bir iç reform hareketidir. Bu hareket, modern bir ordu kurmanın önünü açmış olsa da, doğrudan Avrupa'nın askeri üstünlüğünün kabul edildiğinin bir göstergesi olmaktan ziyade, modernleşme yolunda bir engel teşkil eden eski bir kurumun ortadan kaldırılmasıdır. Avrupa'nın askeri üstünlüğünün kabulü, daha çok yeni kurulan ordunun Batı tarzında teşkilatlanmasında kendini gösterir.
Bu değerlendirmeler ışığında, Avrupa'nın askeri üstünlüğünün kabul edildiğinin en doğrudan ve açık göstergesi, Batı tarzında askeri okulların açılmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
