10. "Ders çalışmak için kütüphaneye gitti." cümlesiyle aynı anlam ilişkisini taşıyan cümle aşağıdakilerden hangisidir?
A) Başarılı olmak için çok çalıştı.
B) Senin için güzel bir sürprizim var.
C) Yoğun kar yağışı için okullar tatil edildi.
D) Bu hediye için teşekkür ederim.
Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda cümledeki "için" edatının hangi anlam ilişkisini kurduğunu doğru anlamak çok önemlidir. Haydi, adım adım inceleyelim:
- Verilen Cümleyi İnceleyelim:
"Ders çalışmak için kütüphaneye gitti." cümlesinde "için" edatı, bir eylemin (kütüphaneye gitmek) hangi amaçla yapıldığını belirtiyor. Yani, kütüphaneye gitmesinin amacı "ders çalışmak". Burada bir amaç-sonuç (veya amaç-eylem) ilişkisi vardır.
- Şimdi Seçenekleri Tek Tek Değerlendirelim:
- A) Başarılı olmak için çok çalıştı.
Bu cümlede "için" edatı, "çok çalıştı" eyleminin hangi amaçla yapıldığını açıklıyor: "başarılı olmak" amacıyla. Tıpkı ilk cümlede olduğu gibi, burada da bir amaç-sonuç (veya amaç-eylem) ilişkisi bulunmaktadır. Çok çalışmasının amacı başarılı olmaktır. Bu, verilen cümledeki anlam ilişkisiyle birebir örtüşmektedir.
- B) Senin için güzel bir sürprizim var.
Buradaki "için" edatı, sürprizin kime yönelik olduğunu, kimin adına yapıldığını belirtir. Yani, "sana özel" veya "senin adına" anlamındadır. Amaç bildirmiyor.
- C) Yoğun kar yağışı için okullar tatil edildi.
Bu cümlede "için" edatı, okulların tatil edilmesinin nedenini, sebebini belirtiyor: "yoğun kar yağışı sebebiyle". Burada bir sebep-sonuç ilişkisi vardır, amaç ilişkisi yoktur.
- D) Bu hediye için teşekkür ederim.
Buradaki "için" edatı, teşekkür etmenin konusunu, neye karşılık teşekkür edildiğini belirtir. Yani, "bu hediye sebebiyle" veya "bu hediye dolayısıyla" anlamındadır. Amaç bildirmiyor.
Gördüğümüz gibi, sadece A seçeneğindeki "için" edatı, verilen cümledeki gibi bir eylemin amacını belirtmektedir. Bu yüzden doğru cevap A seçeneğidir.
