2. "Genç yazar, her romanında okuyucuyu şaşırtacak sürprizler saklar."
Bu cümledeki geniş zaman ekinin işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gelecek zaman anlamı katma
B) Alışkanlık bildirme
C) Olasılık ifade etme
D) Genel geçer doğruyu belirtme
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, geniş zaman ekinin bir cümledeki işlevini anlamaya çalışacağız. Cümlemizi dikkatlice inceleyelim:
"Genç yazar, her romanında okuyucuyu şaşırtacak sürprizler saklar."
- Öncelikle, cümledeki geniş zaman ekini taşıyan fiili bulalım. Fiilimiz "saklar". "Sakla-" fiil köküne "-r" geniş zaman eki gelmiştir.
- Geniş zaman (şimdiki zaman, gelecek zaman ve geçmiş zamanı kapsayan genel bir zaman dilimi), Türkçede genellikle bir eylemin her zaman yapıldığını, alışkanlık haline geldiğini, genel bir doğruyu ifade ettiğini veya geleceğe yönelik kesin planları belirttiğini gösterir.
- Cümledeki "her romanında" ifadesine dikkat edelim. Bu ifade, yazarın bu eylemi (sürpriz saklama) tek bir romanda değil, yazdığı her romanda, yani düzenli olarak, alışkanlık haline getirmiş bir şekilde yaptığını gösterir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Gelecek zaman anlamı katma: Geniş zaman bazen gelecek zaman anlamı katabilir (örneğin, "Yarın sinemaya gideriz."), ancak bu cümlede "her romanında" ifadesi, eylemin tekrarlanan bir alışkanlık olduğunu vurgular, gelecekte bir defa yapılacak bir eylemi değil.
- B) Alışkanlık bildirme: "Her romanında" ifadesiyle birlikte "saklar" fiili, genç yazarın okuyucuyu şaşırtacak sürprizler saklama eylemini düzenli olarak, bir alışkanlık olarak yaptığını açıkça belirtir. Bu seçenek, cümlenin anlamıyla birebir örtüşmektedir.
- C) Olasılık ifade etme: Geniş zaman bazen olasılık ifade edebilir (örneğin, "Belki gelir."), ancak bu cümlede kesinlik ve düzenlilik anlamı vardır, bir olasılık değil.
- D) Genel geçer doğruyu belirtme: Geniş zaman genel geçer doğruları (örneğin, "Su 100 derecede kaynar.") belirtmek için de kullanılır. Ancak bu cümle, yazarın kişisel bir özelliğini veya çalışma alışkanlığını ifade etmektedir, evrensel bir doğruyu değil. "Her romanında" ifadesi, bu eylemin yazarın bir alışkanlığı olduğunu daha net vurgular.
- Bu durumda, "her romanında" ifadesiyle pekiştirilen "saklar" fiili, yazarın bu eylemi düzenli olarak, bir alışkanlık olarak yaptığını gösterir.
Cevap B seçeneğidir.
