"Ahmet, okuldan çıktıktan sonra doğruca eve gitti. Yolda yürürken derin düşüncelere dalmıştı. Matematik sınavındaki başarısızlığı onu çok üzmüştü. Annesinin bu durumu öğrenince ne diyeceğini düşünüyordu."
Bu metnin anlatıcısı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Olayları yaşayan kişidir
B) Kahramanın duygu ve düşüncelerini bilir
C) Sadece gözlemlediği kadarıyla anlatır
D) Kendi yorumlarını katmaz
Sevgili öğrenciler, bu tür sorularda metni dikkatlice okuyarak anlatıcının olaylara ve karakterlere ne kadar hakim olduğunu anlamamız gerekir. Şimdi metni adım adım inceleyelim:
- Metinde "Ahmet, okuldan çıktıktan sonra doğruca eve gitti." ifadesi, anlatıcının Ahmet'in eylemlerini bildiğini gösterir. Bu, gözlemlenebilir bir durumdur.
- "Yolda yürürken derin düşüncelere dalmıştı." cümlesi, anlatıcının Ahmet'in sadece fiziksel durumunu değil, aynı zamanda zihinsel durumunu da bildiğini gösterir. "Derin düşüncelere dalmak" içsel bir durumdur.
- "Matematik sınavındaki başarısızlığı onu çok üzmüştü." ifadesi çok önemlidir. Burada anlatıcı, Ahmet'in iç dünyasına girerek onun ne hissettiğini (üzüntü) ve bu üzüntünün nedenini (sınav başarısızlığı) açıkça belirtiyor. Bu, sadece dışarıdan gözlemle anlaşılabilecek bir durum değildir.
- "Annesinin bu durumu öğrenince ne diyeceğini düşünüyordu." cümlesi ise anlatıcının Ahmet'in düşüncelerini, yani zihninden geçenleri bildiğini kanıtlar. Bu da anlatıcının kahramanın iç dünyasına tamamen hakim olduğunu gösterir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Olayları yaşayan kişidir: Metni yaşayan kişi Ahmet'tir. Anlatıcı, Ahmet'in yaşadıklarını bize aktaran kişidir, kendisi yaşamamaktadır. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Kahramanın duygu ve düşüncelerini bilir: Yukarıdaki analizimizde de gördüğümüz gibi, anlatıcı Ahmet'in "üzüldüğünü" (duygu) ve "annesinin ne diyeceğini düşündüğünü" (düşünce) açıkça belirtmiştir. Bu, anlatıcının kahramanın iç dünyasına hakim olduğunu gösterir. Bu nedenle B seçeneği doğrudur.
- C) Sadece gözlemlediği kadarıyla anlatır: Anlatıcı sadece gözlemlediği (Ahmet'in yürümesi gibi) şeyleri değil, aynı zamanda Ahmet'in içsel duygularını ve düşüncelerini de aktarmıştır. Bu nedenle C seçeneği yanlıştır.
- D) Kendi yorumlarını katmaz: Anlatıcı, Ahmet'in duygularını ve düşüncelerini aktarırken doğrudan bir yorum katmamış gibi görünse de, kahramanın iç dünyasına bu denli hakim olması, sadece tarafsız bir gözlemci olmaktan öte bir durumdur. Ancak B seçeneği, anlatıcının temel özelliğini çok daha net ve doğrudan ifade etmektedir.
Metindeki ifadeler, anlatıcının Ahmet'in iç dünyasına, yani duygu ve düşüncelerine tamamen hakim olduğunu açıkça göstermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
