"Adam, köşedeki masaya oturdu ve garsondan kahve istedi. Etrafa kaygılı gözlerle bakındı. Cebinden küçük bir not defteri çıkardı ve bir şeyler yazmaya başladı. Ne düşündüğünü ya da ne hissettiğini bilmek mümkün değildi."
Bu metnin anlatıcı türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1. kişi anlatıcı
B) 3. kişi ilahi bakış açısı
C) 3. kişi gözlemci bakış açısı
D) 1. kişi müşahit anlatıcı
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen metnin anlatıcı türünü doğru bir şekilde belirlememiz isteniyor. Anlatıcı türleri, bir hikayenin kimin gözünden anlatıldığını ve anlatıcının olaylara ne kadar hakim olduğunu gösterir. Şimdi adım adım metni inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.
- Adım 1: Anlatıcı Türlerini Hatırlayalım
- 1. kişi anlatıcı: Hikayeyi anlatan kişi, olayların içindedir ve "ben" veya "biz" ifadelerini kullanır. Kendi yaşadıklarını, düşüncelerini ve duygularını aktarır.
- 3. kişi anlatıcı: Hikayeyi anlatan kişi, olayların dışındadır ve karakterleri "o", "onlar" gibi ifadelerle anlatır. 3. kişi anlatıcının da farklı türleri vardır:
- 3. kişi ilahi bakış açısı: Anlatıcı, tüm karakterlerin düşüncelerini, duygularını, geçmişlerini ve geleceklerini bilir. Her şeyi gören ve bilen bir tanrı gibidir.
- 3. kişi gözlemci bakış açısı: Anlatıcı, bir kamera gibi sadece dışarıdan görünenleri, duyulanları ve karakterlerin eylemlerini aktarır. Karakterlerin iç dünyasına (düşünce ve duygularına) giremez, sadece gözlemlediklerini anlatır.
- Adım 2: Metni İnceleyelim
- Verilen metinde "Adam, köşedeki masaya oturdu...", "Etrafa kaygılı gözlerle bakındı...", "Cebinden küçük bir not defteri çıkardı..." gibi ifadeler kullanılmıştır. Anlatıcı, olayları yaşayan "ben" değil, dışarıdan bir "o" (Adam) hakkında bilgi vermektedir. Bu durum, anlatıcının 3. kişi olduğunu gösterir. Bu nedenle A) 1. kişi anlatıcı ve D) 1. kişi müşahit anlatıcı seçenekleri elenir.
- Metnin en kritik kısmı son cümledir: "Ne düşündüğünü ya da ne hissettiğini bilmek mümkün değildi." Bu cümle, anlatıcının karakterin iç dünyasına, yani düşüncelerine ve duygularına erişemediğini açıkça belirtmektedir. Anlatıcı sadece adamın dışarıdan görünen eylemlerini (oturması, kahve istemesi, etrafa bakması, not defteri çıkarması, yazması) aktarmıştır.
- Adım 3: Seçenekleri Değerlendirelim
- B) 3. kişi ilahi bakış açısı: Bu bakış açısında anlatıcı karakterin düşünce ve duygularını bilir. Ancak metinde "bilmek mümkün değildi" dendiği için bu seçenek doğru olamaz.
- C) 3. kişi gözlemci bakış açısı: Bu bakış açısında anlatıcı sadece dışarıdan gözlem yapar ve karakterin iç dünyasına giremez. Metindeki anlatıcı da tam olarak bunu yapmıştır: Adamın eylemlerini anlatmış ama ne düşündüğünü veya hissettiğini bilmediğini belirtmiştir. Bu seçenek metinle tamamen uyumludur.
Sonuç olarak, metindeki anlatıcı, olayların dışından bir gözlemci gibi sadece görünenleri aktarmış ve karakterin iç dünyasına dair bilgi vermemiştir. Bu durum, 3. kişi gözlemci bakış açısının temel özelliğidir.
Cevap C seçeneğidir.
