"Merve, kitabın son sayfasını çevirdi ve derin bir iç çekti. Okuduğu hikaye onu çok etkilemişti. Gözleri doldu ve bir süre öylece oturup düşündü. Bu kitabın kendi hayatını değiştireceğini hissediyordu."
Bu metnin anlatıcısının bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen metnin anlatıcısının hangi bakış açısına sahip olduğunu bulmamız isteniyor. Anlatıcının bakış açısı, bir hikayeyi kimin anlattığını ve bu kişinin olaylara, karakterlere ne kadar hakim olduğunu gösterir. Şimdi adım adım inceleyelim:
Bir hikayede olayları bize aktaran kişiye "anlatıcı" denir. Anlatıcının olayları hangi pencereden gördüğü, karakterlerin iç dünyasına ne kadar girebildiği veya sadece dışarıdan mı gözlemlediği, "anlatıcı bakış açısı" olarak adlandırılır. Temel olarak iki ana anlatıcı türü vardır: 1. kişi (ben) ve 3. kişi (o/onlar).
Metnimiz şöyle: "Merve, kitabın son sayfasını çevirdi ve derin bir iç çekti. Okuduğu hikaye onu çok etkilemişti. Gözleri doldu ve bir süre öylece oturup düşündü. Bu kitabın kendi hayatını değiştireceğini hissediyordu."
İpuçları:
Metinde "ben" veya "biz" gibi ifadeler kullanılmamış. Merve'den "o" olarak bahsediliyor. Bu durum, anlatıcının 1. kişi olmadığını, yani 3. kişi bir anlatıcı olduğunu gösterir. Bu bilgiyle A ve D seçeneklerini hemen eleyebiliriz.
Anlatıcı, Merve'nin dışarıdan görünen hareketlerini (sayfa çevirmesi, iç çekmesi, gözlerinin dolması, oturup düşünmesi) aktarıyor.
Ancak daha da önemlisi, anlatıcı Merve'nin iç dünyasına giriyor: "Okuduğu hikaye onu çok etkilemişti." ve "Bu kitabın kendi hayatını değiştireceğini hissediyordu." Anlatıcı, Merve'nin duygularını ve hislerini biliyor.
3. kişi anlatıcılar genellikle ikiye ayrılır:
3. kişi sınırlı bakış açısı: Anlatıcı, genellikle tek bir karakterin iç dünyasına girer, onun düşüncelerini ve duygularını bilir, ancak diğer karakterlerin iç dünyasına hakim değildir. Olayları sadece o karakterin gözünden veya onunla sınırlı bir şekilde aktarır.
3. kişi ilahi (tanrısal) bakış açısı: Anlatıcı, hikayedeki tüm karakterlerin düşüncelerini, duygularını, geçmişlerini ve geleceklerini bilir. Her şeye hakimdir, tıpkı bir tanrı gibi. Olayları ve karakterleri her yönüyle, en derin ayrıntılarına kadar anlatabilir.
Metnimizde anlatıcı, Merve'nin sadece dışarıdan görünen hareketlerini değil, aynı zamanda "etkilendiğini" ve "hayatının değişeceğini hissettiğini" biliyor. Bu, anlatıcının Merve'nin iç dünyasına tamamen hakim olduğunu gösterir. Anlatıcı, Merve'nin en derin hislerine ve düşüncelerine erişebiliyor. Bu durum, ilahi bakış açısının en belirgin özelliğidir.
A) 1. kişi kahraman anlatıcı: Metinde "ben" yok, bu yüzden elendi.
B) 3. kişi sınırlı bakış açısı: Anlatıcı Merve'nin hislerini biliyor, bu sınırlı bakış açısından daha fazlasını, yani ilahi bakış açısını işaret ediyor. Sınırlı bakış açısı, bir karakterin iç dünyasına girse de, genellikle bu kadar derin ve kesin bir "hissetme" bilgisini tüm hikaye boyunca sürdürmez veya diğer karakterler hakkında da bilgi vermez. Burada anlatıcı Merve'nin iç dünyasına tam anlamıyla hakim.
C) 3. kişi ilahi bakış açısı: Anlatıcı, Merve'nin hem dış hareketlerini hem de iç dünyasındaki duygularını ve hislerini (etkilenme, hissetme) tam olarak biliyor. Bu, ilahi bakış açısının tanımına mükemmel uyuyor.
D) 1. kişi müşahit anlatıcı: Metinde "ben" yok, bu yüzden elendi.
Bu analizler sonucunda, metnin anlatıcısının Merve'nin tüm iç dünyasına hakim olduğunu görüyoruz. Bu da bizi 3. kişi ilahi bakış açısına götürür.
Cevap C seçeneğidir.
