Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen "masa lambası" tamlamasının tamlayan-tamlanan ilişkisini belirleyip, aynı ilişkiyi taşıyan seçeneği bulmamız isteniyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, "masa lambası" tamlamasını inceleyelim. Bu bir isim tamlamasıdır.
- "Masa" kelimesi tamlayan (ilk kelime), "lambası" kelimesi ise tamlanandır (ikinci kelime).
- Dikkat ederseniz, tamlayan olan "masa" kelimesi herhangi bir ek almamıştır.
- Tamlanan olan "lambası" kelimesi ise "-sı" iyelik ekini almıştır.
- Tamlayanın ek almadığı, tamlananın ise iyelik eki aldığı bu tür isim tamlamalarına belirtisiz isim tamlaması denir. Belirtisiz isim tamlamaları genellikle "ne lambası?" sorusuna cevap verir ve tamlananın neye ait olduğunu değil, ne tür bir şey olduğunu, ne işe yaradığını veya nerede bulunduğunu belirtir. Burada "masa lambası", masanın üzerinde duran veya masayla ilgili olan bir lamba türünü ifade eder.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi tür isim tamlaması olduklarını belirleyelim:
- A) Kapı zili:
- "Kapı" (tamlayan) ek almamıştır.
- "Zili" (tamlanan) "-i" iyelik ekini almıştır.
- Bu da tıpkı "masa lambası" gibi bir belirtisiz isim tamlamasıdır. "Ne zili?" sorusuna "kapı zili" cevabını verir.
- B) Odanın penceresi:
- "Odanın" (tamlayan) "-ın" ilgi ekini (tamlayan eki) almıştır.
- "Penceresi" (tamlanan) "-i" iyelik ekini almıştır.
- Hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı bu tür tamlamalara belirtili isim tamlaması denir.
- C) Çocuğun bisikleti:
- "Çocuğun" (tamlayan) "-un" ilgi ekini almıştır.
- "Bisikleti" (tamlanan) "-i" iyelik ekini almıştır.
- Bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- D) Arabanın motoru:
- "Arabanın" (tamlayan) "-ın" ilgi ekini almıştır.
- "Motoru" (tamlanan) "-u" iyelik ekini almıştır.
- Bu da bir belirtili isim tamlamasıdır.
- Gördüğümüz gibi, "masa lambası" bir belirtisiz isim tamlamasıdır ve seçenekler arasında aynı yapıya sahip olan tek tamlama "kapı zili"dir.
Cevap A seçeneğidir.
