Sevgili öğrenciler, bu soruda Osmanlı Devleti'nin taşra yönetimindeki önemli bir makamı ve bu makamın yetkilerini anlamamız isteniyor. Soru, sancak yönetiminin temelini oluşturan ve hem askerî hem de idari yetkileri bulunan yöneticiyi soruyor.
- Öncelikle, sancak kelimesinin Osmanlı yönetimindeki karşılığını hatırlayalım. Sancak, Osmanlı Devleti'nin idari birimlerinden biriydi ve genellikle bir beylerbeyliğin alt birimi olarak kabul edilirdi. Günümüzdeki illere veya büyük ilçelere benzetilebilir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kadı: Kadı, Osmanlı Devleti'nde yargı işlerinden sorumlu olan kişidir. Şer'i hukuku uygular, davalara bakar ve bazı noterlik hizmetlerini yerine getirirdi. Temel görevi adalet sağlamaktı, askerî bir yetkisi bulunmazdı. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Defterdar: Defterdar, Osmanlı maliyesinden sorumlu yüksek dereceli bir bürokrattı. Gelir ve giderleri kaydeder, vergilerin toplanmasını denetlerdi. Taşrada da defterdarlar bulunurdu ancak onların görevi mali işlerdi, askerî veya genel idari yetkileri yoktu. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Sancakbeyi: Sancakbeyi, adından da anlaşılacağı üzere bir sancağın yöneticisidir. Osmanlı taşra teşkilatında sancağın hem idari hem de askerî amiriydi. Savaş zamanında sancağındaki tımarlı sipahileriyle birlikte orduya katılır, barış zamanında ise sancağın düzenini, güvenliğini ve vergi toplama gibi idari işlerini yürütürdü. Soru metnindeki "hem askerî hem de idari yetkileri bulunan yönetici" tanımına tam olarak uymaktadır.
- D) Nişancı: Nişancı, Divan-ı Hümayun'un önemli üyelerinden biriydi. Padişahın tuğrasını çeker, fermanları ve beratları hazırlar, tapu tahrir defterlerini tutar ve arazi kayıtlarını düzenlerdi. Merkezi bir bürokrat olup, taşrada bir sancağın yöneticisi değildi. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- Bu bilgiler ışığında, Osmanlı Devleti'nde sancak yönetiminin temelini oluşturan ve hem askerî hem de idari yetkileri bulunan yönetici Sancakbeyi'dir.
Cevap C seçeneğidir.
