p: "Öğrenci çalışkandır" ve q: "Başarılı olur" önermeleri veriliyor. "Eğer öğrenci çalışkansa, başarılı olur" önermesinin karşıt tersi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Eğer öğrenci başarılı değilse, çalışkan değildirMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, mantık konusundaki temel kavramlardan biri olan "karşıt tersi"ni bulmamız isteniyor. Adım adım ilerleyerek bu kavramı pekiştirelim ve doğru cevabı bulalım.
Soruda verilen önermeleri sembolik olarak ifade edelim:
"Eğer öğrenci çalışkansa, başarılı olur" ifadesi, bir koşullu önermedir. Yani, "$p$ ise $q$" anlamına gelir. Bunu sembolik olarak $p \implies q$ şeklinde gösteririz.
Bir koşullu önerme olan $p \implies q$'nun karşıt tersi, hem önermelerin yerini değiştirerek hem de her iki önermenin de değilini (olumsuzunu) alarak elde edilir. Yani, $p \implies q$'nun karşıt tersi $\neg q \implies \neg p$ şeklindedir.
Buradaki $\neg$ sembolü, "değili" veya "olumsuzu" anlamına gelir.
Şimdi $p$ ve $q$ önermelerinin değillerini (olumsuzlarını) yazalım:
Karşıt tersi formülümüz $\neg q \implies \neg p$ idi. Şimdi bu sembolleri yerine koyarak cümleyi oluşturalım:
"Eğer öğrenci başarılı değilse ($\neg q$), çalışkan değildir ($\neg p$)."
Bulduğumuz ifadeyi seçeneklerle karşılaştıralım:
Gördüğümüz gibi, doğru ifade A seçeneğinde yer almaktadır. Mantıkta karşıt tersi ve orijinal önerme her zaman birbirine denktir, yani aynı doğruluk değerine sahiptirler. Bu da karşıt tersi kavramını önemli kılar.
Cevap A seçeneğidir.