Merhaba sevgili öğrenciler!
Dünyamızın yüzeyi, litosfer adı verilen büyük ve küçük levhalardan oluşur. Bu levhalar sürekli hareket halindedir ve bu hareketler, levha sınırlarında farklı jeolojik olaylara neden olur. Sorumuz, magmanın yükselerek yeni litosfer oluşturduğu ve levhaların birbirinden uzaklaştığı bir sınır türünü tanımlıyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Transform sınır: Bu tür sınırlarda levhalar birbirine sürtünerek yatay yönde kayar. Bu hareket sırasında ne yeni litosfer oluşur ne de mevcut litosfer yok olur. Genellikle şiddetli depremlere neden olurlar (örneğin, San Andreas Fayı). Bu tanım sorudaki durumu karşılamaz.
- B) Yakınsayan sınır: Bu sınırlarda levhalar birbirine doğru hareket eder ve çarpışır. Çarpışmanın türüne göre (okyanusal-okyanusal, okyanusal-kıtasal, kıtasal-kıtasal) volkanik adalar, dağ sıraları veya derin okyanus hendekleri oluşabilir. Genellikle bir levha diğerinin altına dalar (dalma-batma zonu). Bu durumda litosfer yok olur, yeni litosfer oluşumu söz konusu değildir. Bu tanım da sorudaki durumu karşılamaz.
- C) Iraksayan sınır: Bu sınırlarda levhalar birbirinden uzaklaşır. Levhalar uzaklaştıkça, alttaki mantodan magma yüzeye doğru yükselir. Yükselen magma soğuyarak katılaşır ve yeni okyanus tabanı (yeni litosfer) oluşturur. Bu süreç, okyanus ortası sırtları (örneğin, Atlantik Ortası Sırtı) veya kıtasal yarık vadileri (örneğin, Doğu Afrika Yarık Vadisi) gibi yapıları meydana getirir. Sorumuzda belirtilen "magmanın yükselerek yeni litosfer oluşturduğu ve levhaların birbirinden uzaklaştığı" tanımı tam olarak ıraksayan sınırı ifade eder.
- D) Korunan sınır: Bu terim genellikle transform sınırlarla eş anlamlı olarak kullanılır. Bu sınırlarda litosfer ne yaratılır ne de yok edilir, sadece korunur. Bu nedenle, transform sınırda olduğu gibi, sorudaki durumu karşılamaz.
Yukarıdaki açıklamalara göre, magmanın yükselerek yeni litosfer oluşturduğu ve levhaların birbirinden uzaklaştığı sınır türü ıraksayan sınırdır.
Cevap C seçeneğidir.
