Bir laboratuvarda eşit kütlede alınan iki farklı sıvının karışım özkütlesi 0,96 g/cm³ bulunuyor. Sıvılardan birinin özkütlesi 0,8 g/cm³ olduğuna göre diğer sıvının özkütlesi kaç g/cm³'tür?
A) 1,0Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, iki farklı sıvının eşit kütlede karıştırılmasıyla oluşan karışımın özkütlesini ve sıvılardan birinin özkütlesini biliyoruz. Amacımız, diğer sıvının özkütlesini bulmak. Haydi adım adım bu problemi çözelim!
Özkütle (yoğunluk), bir maddenin birim hacimdeki kütlesidir ve $\rho = \frac{m}{V}$ formülüyle gösterilir. Burada $m$ kütleyi, $V$ ise hacmi temsil eder.
Karışımlarda ise karışımın özkütlesi, toplam kütlenin toplam hacme oranıdır: $\rho_{karışım} = \frac{m_{toplam}}{V_{toplam}}$.
Toplam kütle: $m_{toplam} = m_1 + m_2 = m + m = 2m$.
Her bir sıvının hacmini özkütle ve kütle cinsinden yazalım: $V = \frac{m}{\rho}$ formülünden;
Toplam hacim: $V_{toplam} = V_1 + V_2 = \frac{m}{0.8} + \frac{m}{\rho_2}$.
Şimdi bu değerleri karışım özkütlesi formülünde yerine koyalım:
$\rho_{karışım} = \frac{m_{toplam}}{V_{toplam}} = \frac{2m}{\frac{m}{0.8} + \frac{m}{\rho_2}}$
Denklemdeki $m$ değerlerini sadeleştirebiliriz (çünkü her terimde $m$ çarpanı var):
$0.96 = \frac{2}{\frac{1}{0.8} + \frac{1}{\rho_2}}$
Şimdi $\frac{1}{0.8}$ ifadesini hesaplayalım: $\frac{1}{0.8} = \frac{10}{8} = 1.25$.
Denklemimiz şu hale gelir:
$0.96 = \frac{2}{1.25 + \frac{1}{\rho_2}}$
İçler dışlar çarpımı yaparak veya paydadaki ifadeyi yalnız bırakarak devam edelim:
$1.25 + \frac{1}{\rho_2} = \frac{2}{0.96}$
Sağ taraftaki ifadeyi hesaplayalım: $\frac{2}{0.96} = \frac{200}{96}$. Bu kesri sadeleştirelim. Her iki tarafı 8'e bölersek $\frac{25}{12}$ elde ederiz.
$1.25 + \frac{1}{\rho_2} = \frac{25}{12}$
Şimdi $1.25$ değerini kesir olarak yazalım: $1.25 = \frac{5}{4}$.
$\frac{5}{4} + \frac{1}{\rho_2} = \frac{25}{12}$
$\frac{1}{\rho_2}$'yi yalnız bırakalım:
$\frac{1}{\rho_2} = \frac{25}{12} - \frac{5}{4}$
Kesirleri çıkarabilmek için paydaları eşitleyelim. $\frac{5}{4}$ kesrini 3 ile genişletirsek $\frac{15}{12}$ olur.
$\frac{1}{\rho_2} = \frac{25}{12} - \frac{15}{12}$
$\frac{1}{\rho_2} = \frac{10}{12}$
Bu kesri sadeleştirelim: $\frac{10}{12} = \frac{5}{6}$.
$\frac{1}{\rho_2} = \frac{5}{6}$
Son olarak, $\rho_2$'yi bulmak için her iki tarafın tersini alalım:
$\rho_2 = \frac{6}{5} = 1.2 \text{ g/cm}^3$
Böylece diğer sıvının özkütlesini $1.2 \text{ g/cm}^3$ olarak bulmuş olduk. Gördüğünüz gibi, temel formülleri doğru şekilde uyguladığımızda ve matematiksel işlemleri dikkatlice yaptığımızda sonuca kolayca ulaşabiliriz!
Cevap B seçeneğidir.