1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, sıfat-fiil (ortaç) görevinde kullanılmıştır?
A) Kitap okumak en büyük tutkusuydu.Sevgili öğrenciler, bu soruda fiilimsilerin önemli bir türü olan sıfat-fiilleri (ortaçları) bulmamız isteniyor. Sıfat-fiiller, fiillere belirli ekler getirilerek oluşturulan ve cümlede sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir. Genellikle isimleri niteleyerek veya belirterek onları tanımlarlar.
Sıfat-fiil eklerini hatırlayalım: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (anası mezar dikecekmiş). Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede "okumak" sözcüğü fiilimsidir. Ancak sonundaki "-mak" eki, onu bir isim-fiil (mastar) yapar. İsim-fiiller, fiilleri isim gibi kullanarak bir eylemin adını verirler. Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.
Bu cümlede "gelen" sözcüğü fiilimsidir. "Gel-" fiiline "-en" eki getirilmiştir. "Gelen" sözcüğü, "misafirleri" ismini niteleyerek "hangi misafirler?" sorusuna cevap verir. Yani sıfat görevinde kullanılmıştır. Bu da onu bir sıfat-fiil (ortaç) yapar. Bu nedenle B seçeneği doğru cevaptır.
Bu cümlede "çözmek" sözcüğü fiilimsidir. Sonundaki "-mek" eki, onu bir isim-fiil (mastar) yapar. Tıpkı A seçeneğindeki gibi, bir eylemin adını vermektedir. Bu nedenle C seçeneği doğru cevap değildir.
Bu cümlede "varınca" sözcüğü fiilimsidir. "Var-" fiiline "-ınca" eki getirilmiştir. "-ınca" eki, fiile zaman veya durum anlamı katarak onu bir zarf-fiil (bağ-fiil, ulaç) yapar. Zarf-fiiller, cümlede zarf görevinde kullanılırlar. Bu nedenle D seçeneği doğru cevap değildir.
Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğindeki "gelen" sözcüğü, bir ismi niteleyerek sıfat görevinde kullanılmış ve sıfat-fiil eklerinden "-en" ekini almıştır.
Cevap B seçeneğidir.
