Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden "Yaz-" fiilinin ettirgen çatılı biçimini bulmamız isteniyor. Öncelikle ettirgen çatı nedir, onu hatırlayalım:
- Ettirgen Çatı Nedir?
- Ettirgen çatı, geçişli bir fiilin (yani nesne alabilen bir fiilin) başkasına yaptırılma anlamı kazanmasıdır. Bir işi kendimiz yapmayıp başkasına yaptırdığımızı ifade ederiz.
- Ettirgen fiiller, fiil kök veya gövdelerine "-t, -r, -dir (-tır, -tir, -tur, -tür)" eklerinden uygun olanı getirilerek oluşturulur. Bu ekler, fiilin geçişlilik derecesini artırır.
- Örnek: "Oku-" (geçişli) → "Okut-" (ettirgen)
- Örnek: "Ye-" (geçişli) → "Yedir-" (ettirgen)
- "Yaz-" Fiilini İnceleyelim:
- "Yaz-" fiili geçişlidir. (Neyi yaz? Mektubu yaz.) Bu fiil, ettirgen çatıya dönüştürülebilir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Yazdır-: "Yaz-" fiiline "-dır" eki getirilmiştir. Bu ek, ettirgen çatı eklerinden biridir. "Yazdır-" fiili, birine yazma işini yaptırma anlamı taşır. (Öğretmen, öğrencilere ödevlerini yazdırdı.) Bu, ettirgen çatılı bir fiildir.
- B) Yazıl-: "Yaz-" fiiline "-ıl" eki getirilmiştir. Bu ek, edilgen çatı ekidir. Edilgen çatılı fiillerde işi yapan belli değildir veya önemli değildir, işten etkilenen vurgulanır. (Mektup yazıldı.)
- C) Yazış-: "Yaz-" fiiline "-ış" eki getirilmiştir. Bu ek, işteş çatı ekidir. İşteş çatılı fiillerde eylem birden çok kişi tarafından karşılıklı veya birlikte yapılır. (Arkadaşlar mektupla yazıştı.)
- D) Yazıt-: "Yaz-" fiiline "-ıt" eki getirilmiştir. Ancak "yazıt" kelimesi bir fiil değil, isimdir. (Orhun Yazıtları.) Bu, fiil çatısı ile ilgili bir seçenek değildir.
Bu durumda, "Yaz-" fiilinin ettirgen çatılı biçimi, "-dır" ekiyle oluşturulan "Yazdır-" fiilidir.
Cevap A seçeneğidir.
