Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden sözcüklerin köklerini inceleyerek farklı olanı bulmamız isteniyor. Bir sözcüğün kökü, o sözcüğün anlamlı en küçük parçasıdır ve Türkçede kökler genellikle isim kökü veya fiil kökü olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Ayrıca, bazı kökler hem isim hem de fiil olarak kullanılabilir (ortak kökler veya sesteş kökler).
- A) Görüş: Bu sözcüğün kökü "gör-" fiilidir. "Görmek" eyleminden türemiştir. Bu kök, sadece fiil olarak kullanılır.
- B) Duruş: Bu sözcüğün kökü "dur-" fiilidir. "Durmak" eyleminden türemiştir. Bu kök, sadece fiil olarak kullanılır.
- C) Seviş: Bu sözcüğün kökü "sev-" fiilidir. "Sevmek" eyleminden türemiştir. Bu kök, sadece fiil olarak kullanılır.
- D) Yağış: Bu sözcüğün kökü "yağ-" fiilidir. "Yağmak" (yağmurun, karın yağması gibi) eyleminden türemiştir.
İlk bakışta tüm sözcüklerin fiil kökünden türediğini görüyoruz. Ancak fark, köklerin yapısında gizlidir. Türkçede bazı kökler, yazılışları aynı olmasına rağmen farklı anlamlara gelen ve farklı türde (isim/fiil) olabilen "sesteş kökler" olabilir.
- "Gör-", "dur-" ve "sev-" kökleri, Türkçede sadece fiil olarak kullanılan köklerdir. Bu köklerin, anlamca ilişkisiz ve aynı yazılışa sahip bir isim hali bulunmamaktadır.
- Ancak "yağ-" köküne baktığımızda, "yağmak" fiili dışında, aynı yazılışa sahip "yağ" (yemeklik yağ, hayvan yağı gibi) diye bir isim de bulunmaktadır. "Yağış" sözcüğü "yağmak" fiilinden türemiş olsa da, bu "yağ-" kökü, Türkçede hem fiil hem de isim olarak (farklı anlamlarda) kullanılabilen sesteş bir köktür. Diğer seçeneklerdeki kökler ise sesteş değildir, yani sadece fiil olarak kullanılırlar.
Bu nedenle, "yağ-" kökü, sesteş bir kök olması özelliğiyle diğerlerinden ayrılır. Bu tür sorular, köklerin sadece isim veya fiil oluşuna değil, aynı zamanda sesteşlik gibi özelliklerine de dikkat etmemizi gerektirir.
Cevap D seçeneğidir.
