9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yol" sözcüğü fiil kökü olarak kullanılmıştır?
A) Bu yol bizi sahile götürüyor.
B) Yol kenarındaki ağaçlar çiçek açmış.
C) Masayı düzgünce yol ki rahat çalışalım.
D) Yol haritasını çantama koydum.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, "yol" sözcüğünün hangi cümlede fiil kökü olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Bir sözcüğün fiil kökü olup olmadığını anlamak için, o köke "-mek / -mak" mastar ekini getirebiliyor muyuz diye bakarız. Eğer getirebiliyorsak ve anlamlı oluyorsa, o bir fiil köküdür.
- A) Bu yol bizi sahile götürüyor.
- Buradaki "yol" sözcüğü, bir yerden bir yere gitmek için kullanılan geçit, güzergah anlamındadır. Yani bir isimdir. "yolmak" şeklinde mastar eki getirdiğimizde cümlenin anlamıyla uyuşmaz.
- B) Yol kenarındaki ağaçlar çiçek açmış.
- Buradaki "yol" sözcüğü de A seçeneğindeki gibi bir isimdir. Bir geçit, güzergah anlamında kullanılmıştır. "yolmak" şeklinde mastar eki getirdiğimizde cümlenin anlamıyla uyuşmaz.
- C) Masayı düzgünce yol ki rahat çalışalım.
- Buradaki "yol" sözcüğü, "yolmak" fiilinin emir kipiyle çekimlenmiş halidir. "Yolmak" fiili, bir şeyi çekip çıkarmak, koparmak, temizlemek, düzenlemek gibi anlamlara gelir. Örneğin, "ot yolmak", "tüy yolmak" gibi. Bu cümlede ise "masanın üzerindeki fazlalıkları çekip çıkarmak, temizlemek, düzenlemek" anlamında kullanılmıştır. Dolayısıyla "yol" burada bir fiil köküdür.
- D) Yol haritasını çantama koydum.
- Buradaki "yol" sözcüğü de bir isimdir. "Yol haritası" birleşik isminin ilk ögesidir ve bir geçit, güzergah anlamındadır. "yolmak" şeklinde mastar eki getirdiğimizde cümlenin anlamıyla uyuşmaz.
Bu analizlere göre, "yol" sözcüğünün fiil kökü olarak kullanıldığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
