2. "O günlerde çok mutluymuşuz." cümlesindeki ek fiilin görevi nedir?
A) Haber kipleri ile çekimlenmiş fiillere gelerek birleşik zamanlı fiil yapmak
B) İsim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak
C) Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak
D) Fiillere gelerek onların zamanını değiştirmek
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, ek fiilin (yani imek fiilinin) cümlede hangi görevde kullanıldığını bulacağız. Hadi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle cümlemizi tekrar okuyalım: "O günlerde çok mutluymuşuz."
- Bu cümlede yüklem olan kelimeye bakalım: "mutluymuşuz".
- "Mutluymuşuz" kelimesini kök ve eklerine ayıralım: mutlu (isim soylu sözcük, sıfat) + -y- (kaynaştırma harfi) + -mış (ek fiilin öğrenilen geçmiş zamanı) + -ız (birinci çoğul şahıs eki).
- Burada ek fiil olan "-ymış" eki, "mutlu" kelimesine gelmiştir. "Mutlu" kelimesi bir isim soylu sözcüktür (sıfattır).
- Ek fiillerin temel görevlerinden biri, isim soylu sözcükleri (isim, sıfat, zamir, edat vb.) cümlenin yüklemi yapmaktır. Örneğin: "Bu çocuk çalışkanmış." (çalışkan bir sıfattır, ek fiil onu yüklem yapmıştır).
- Ek fiillerin diğer bir görevi ise, basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapmaktır. Örneğin: "Her gün kitap okuyordu." (okuyor basit zamanlı fiil, -du ek fiil onu birleşik zamanlı yapmıştır).
- Bizim "mutluymuşuz" örneğimizde, ek fiil "mutlu" gibi isim soylu bir sözcüğe gelerek onu cümlenin yüklemi yapmıştır. Yani "mutlu" kelimesi, ek fiil sayesinde "mutluymuşuz" şeklinde yüklem görevini üstlenmiştir.
- Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Haber kipleri ile çekimlenmiş fiillere gelerek birleşik zamanlı fiil yapmak: Bu, ek fiilin fiillere geldiği zamanki görevidir. Ancak "mutlu" bir fiil değil, isim soylu bir sözcüktür. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) İsim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak: Tam da bizim cümlemizde gerçekleşen durum budur! "Mutlu" (isim soylu sözcük) ek fiil sayesinde yüklem olmuştur.
- C) Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak: Bu da A seçeneği gibi fiillerle ilgili bir görevdir. "Mutlu" fiil olmadığı için bu seçenek de yanlıştır.
- D) Fiillere gelerek onların zamanını değiştirmek: Bu da fiillerle ilgili bir görevdir ve "mutlu" kelimesi fiil değildir.
Gördüğümüz gibi, ek fiil "mutlu" kelimesine gelerek onu cümlenin yüklemi haline getirmiştir.
Cevap B seçeneğidir.
