🚀 Online Kendi Sınavını Oluştur ve Çöz!

11. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 1. senaryo Çözümlü Sorular

Örnek 01 / 54
Soru:
Osmanlı Devleti'nde III. Selim döneminde kurulan Nizam-ı Cedit ordusu, mevcut askerî yapının yetersizliklerine çözüm bulmak amacıyla oluşturulmuş modern bir askerî teşkilattır.
Ancak bu yeni ordunun kurulması ve güçlenmesi, devlet içinde ve toplumda bazı kesimlerin tepkisine yol açmıştır.

Aşağıdakilerden hangisi, Nizam-ı Cedit ordusuna karşı çıkan başlıca gruplardan biri değildir ve bu grupların karşı çıkma nedenleri arasında gösterilemez?
A) Yeniçeriler: Mevcut ayrıcalıklarını ve askerî düzen içindeki konumlarını kaybetme korkusu.
B) Ulema: Avrupa tarzı eğitim ve yaşam biçiminin İslami kurallara aykırı olduğu düşüncesi.
C) Ayan: Merkezi otoritenin güçlenerek kendi yerel güç ve etkilerinin azalacağı endişesi.
D) Esnaf Loncaları: Yeni ordunun getireceği ekonomik yüklerin kendi üzerlerine bineceği ve ticaretlerinin olumsuz etkileneceği kaygısı.
E) Bazı Devlet Adamları: Eski düzenin devamından yana olmaları ve yeniliklerin devletin yıkımına yol açacağı inancı.
Doğru Cevap: D

✍️ Çözüm:

Nizam-ı Cedit ordusu, Osmanlı Devleti'nde modernleşme çabalarının önemli bir adımı olmuştur. Ancak bu yenilik, bazı kesimlerin tepkisini çekmiştir.

A) Yeniçeriler: Nizam-ı Cedit'e en büyük tepkiyi gösteren gruplardan biri Yeniçerilerdir. Yeniçeriler, mevcut ayrıcalıklarını, maaşlarını, askerlik dışı işlerle uğraşma serbestliklerini ve askerî düzen içindeki güçlerini kaybetmekten korkuyorlardı. Nizam-ı Cedit'in kendilerinin yerine geçeceğini düşünmüşler ve bu nedenle yeniliklere şiddetle karşı çıkmışlardır. Bu şık doğrudur.

B) Ulema: Bazı ulema sınıfı mensupları, Avrupa tarzı askerî eğitim, kıyafet ve yaşam biçimini İslami kurallara aykırı bulmuşlardır. Yeniliklerin bid'at olduğu ve dinî değerleri zedeleyeceği düşüncesiyle Nizam-ı Cedit'e karşı çıkmışlardır. Bu şık doğrudur.

C) Ayan: III. Selim, merkezi otoriteyi güçlendirme ve ayanların yerel güçlerini sınırlama eğilimindeydi. Nizam-ı Cedit ordusu, padişahın merkezi gücünü pekiştirecek bir araç olarak görüldüğünden, ayanlar kendi yerel güç ve etkilerinin azalacağı endişesiyle bu yeniliğe sıcak bakmamışlardır. Bu şık doğrudur.

D) Esnaf Loncaları: Esnaf loncalarının Nizam-ı Cedit ordusuna doğrudan ve belirgin bir şekilde karşı çıktığına dair tarihsel kaynaklarda güçlü bir bilgi bulunmamaktadır. Ordunun ekonomik yükü veya ticarete etkisi gibi konular, doğrudan loncaların karşı çıkma nedeni olarak gösterilemez. Loncalar daha çok kendi iç yapıları ve ekonomik düzenlemeleriyle ilgilenmişlerdir. Bu nedenle, esnaf loncalarının karşı çıkan başlıca gruplardan biri olduğu ve belirtilen nedenlerle karşı çıktığı ifadesi yanlıştır.

E) Bazı Devlet Adamları: Sadrazamlar, vezirler ve diğer devlet adamları arasında da eski düzenin devamından yana olan, yeniliklerin devleti zayıflatacağına veya mevcut düzeni bozacağına inanan bir kesim bulunmaktaydı. Bu kesimler, kendi çıkarları veya muhafazakar düşünceleri nedeniyle Nizam-ı Cedit'e karşı çıkmışlardır. Bu şık doğrudur.

Doğru cevap D seçeneğidir çünkü esnaf loncaları, Nizam-ı Cedit'e karşı çıkan başlıca gruplardan biri değildir ve belirtilen nedenler bu grubun muhalefetini yansıtmamaktadır.