Soru:
Fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) Belirli bir doygunluk noktasına kadar ışık şiddetinin artırılması fotosentez hızını artırır.
B) Ortamdaki karbondioksit ($CO_2$) konsantrasyonu belirli bir seviyenin altına düştüğünde, diğer faktörler optimal olsa bile fotosentez hızı sınırlanır.
C) Fotosentezde görev alan enzimler, yüksek sıcaklıklarda denatüre olarak fotosentez hızını olumsuz etkiler.
D) Toprakta su miktarının azalması, bitkinin stomalarını kapatmasına neden olarak karbondioksit alımını sınırlar ve fotosentez hızını düşürür.
E) Klorofil pigmentleri, yeşil ışığı en iyi soğurduğu için fotosentez hızı yeşil ışıkta en yüksektir.
Doğru Cevap: E
✍️ Çözüm:Fotosentez hızını etkileyen çevresel faktörler arasında ışık şiddeti, ışığın dalga boyu, karbondioksit konsantrasyonu, sıcaklık ve su miktarı bulunur. Bu faktörlerin her biri, belirli bir noktaya kadar fotosentez hızını artırabilirken, belirli bir noktanın üzerinde sınırlayıcı etki gösterebilir veya olumsuz yönde etkileyebilir.
Seçenekleri inceleyelim:
- A) Belirli bir doygunluk noktasına kadar ışık şiddetinin artırılması fotosentez hızını artırır. Bu ifade doğrudur. Düşük ışık şiddetinde fotosentez hızı ışık şiddetiyle doğru orantılı olarak artar. Ancak belirli bir doygunluk noktasına ulaşıldığında, ışık şiddeti daha fazla artırılsa bile fotosentez hızı sabit kalır veya diğer faktörler sınırlayıcı hale gelir.
- B) Ortamdaki karbondioksit ($CO_2$) konsantrasyonu belirli bir seviyenin altına düştüğünde, diğer faktörler optimal olsa bile fotosentez hızı sınırlanır. Bu ifade doğrudur. Karbondioksit, fotosentezin karanlık evre reaksiyonlarında kullanılan temel bir substrattır. Ortamdaki $CO_2$ miktarı düşükse, diğer tüm faktörler optimal olsa bile fotosentez hızı sınırlayıcı bir etkiyle karşılaşır.
- C) Fotosentezde görev alan enzimler, yüksek sıcaklıklarda denatüre olarak fotosentez hızını olumsuz etkiler. Bu ifade doğrudur. Fotosentez, enzimler aracılığıyla gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlar zinciridir. Enzimler belirli bir optimal sıcaklık aralığında en iyi şekilde çalışır. Optimal sıcaklığın üzerine çıkıldığında, enzimlerin yapısı (denatürasyon) bozulur ve bu da fotosentez hızının düşmesine neden olur.
- D) Toprakta su miktarının azalması, bitkinin stomalarını kapatmasına neden olarak karbondioksit alımını sınırlar ve fotosentez hızını düşürür. Bu ifade doğrudur. Su, fotosentez için hem bir reaktanttır hem de stomaların açık kalmasını sağlar. Su kıtlığı durumunda bitki, su kaybını önlemek için stomalarını kapatır. Stomaların kapanması, atmosfere $O_2$ salınımını ve atmosferden $CO_2$ alımını engeller, dolayısıyla fotosentez hızını doğrudan düşürür.
- E) Klorofil pigmentleri, yeşil ışığı en iyi soğurduğu için fotosentez hızı yeşil ışıkta en yüksektir. Bu ifade yanlıştır. Klorofil pigmentleri, yeşil ışığı en az soğurur ve büyük ölçüde yansıtır. Bu nedenle bitkiler yeşil görünür. Fotosentez hızı, klorofil tarafından en iyi soğurulan kırmızı ve mor-mavi ışık dalga boylarında en yüksektir. Yeşil ışıkta fotosentez hızı en düşüktür.
Bu nedenle, yanlış olan ifade E seçeneğidir.
